Od wtorku 1 września obowiązują nowe progi przychodu dla dorabiających emerytów i rencistów. Bezpieczna kwota spada z 6694,10 zł do 6463,20 zł brutto, czyli o 230,90 zł miesięcznie. Drugi próg, ten decydujący o zawieszeniu wypłaty, obniża się jeszcze mocniej: z 12 431,80 zł do 12 003,10 zł. To spadek o 428,70 zł. Zaskakujące jest to, że limity idą w dół w roku, w którym wynagrodzenia rosną. Wyjaśniamy, skąd bierze się ten paradoks i kogo dokładnie dotyczy.
★ W skrócie: najważniejsze fakty
- 💰 Niższy próg od 1 września to 6463,20 zł brutto miesięcznie. Do tej kwoty świadczenie wypłacane jest w pełnej wysokości.
- 🚫 Wyższy próg to 12 003,10 zł brutto. Jego przekroczenie oznacza zawieszenie wypłaty świadczenia.
- 📉 Oba progi spadły, bo liczy się je od przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale, a to wyniosło 9233,13 zł, mniej niż w pierwszym kwartale.
- 👤 Limity dotyczą wyłącznie osób, które nie osiągnęły powszechnego wieku emerytalnego, czyli 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.
- ✅ Emeryt w wieku powszechnym może dorabiać bez żadnych ograniczeń. Limity go nie obowiązują.
- ✂️ Po przekroczeniu niższego progu ZUS zmniejsza świadczenie, ale nie więcej niż o 989,41 zł miesięcznie.
- 📅 Nowe kwoty obowiązują do 30 listopada. Od grudnia ZUS wyliczy je od nowa.
Dwie kwoty, od których wszystko zależy
System jest trzystopniowy i opiera się na dwóch progach wyliczanych jako procent przeciętnego wynagrodzenia. Niższy to 70 procent, wyższy to 130 procent. Między nimi jest strefa pośrednia, w której świadczenie nie znika, ale topnieje.
Trzy strefy przychodu od 1 września 2026
Kwoty brutto, liczone miesięcznie
do 6463,20 zł
STREFA BEZPIECZNA · 70% PRZECIĘTNEGO WYNAGRODZENIA
Świadczenie wypłacane w pełnej wysokości. Nic się nie dzieje, nawet jeśli dorabiasz co miesiąc.
6463,20 do 12 003,10 zł
STREFA ZMNIEJSZENIA · MIĘDZY 70% A 130%
ZUS obniża świadczenie o kwotę przekroczenia niższego progu, ale nie więcej niż o kwotę maksymalnego zmniejszenia.
powyżej 12 003,10 zł
STREFA ZAWIESZENIA · PONAD 130%
Wypłata świadczenia zostaje wstrzymana za dany miesiąc. Prawo do emerytury czy renty pozostaje, ale pieniądze nie przychodzą.
Progi obowiązują od 1 września do 30 listopada 2026 r. Liczy się przychód brutto stanowiący podstawę składek na ubezpieczenia społeczne.
Dlaczego limity spadły, skoro pensje rosną
To pytanie wraca co roku i ma prostą odpowiedź, która niewiele ma wspólnego z kondycją gospodarki. Progi przeliczane są cztery razy w roku, zawsze na podstawie komunikatu Głównego Urzędu Statystycznego o przeciętnym wynagrodzeniu w poprzednim kwartale. Wrześniowe limity opierają się na danych za drugi kwartał 2026 roku, a te GUS opublikował 10 sierpnia. Przeciętne wynagrodzenie wyniosło wtedy 9233,13 zł.
W porównaniu z rokiem poprzednim to wzrost o 5,5 procent. W porównaniu z pierwszym kwartałem tego samego roku to jednak spadek o 3,45 procent. I właśnie ta druga liczba decyduje o wysokości progów.
Mechanizm jest powtarzalny i wynika ze struktury wypłat w polskich firmach. Pierwszy kwartał jest statystycznie najbogatszy, bo mieszczą się w nim premie roczne, nagrody, wypłaty z zysku i inne świadczenia zamykające poprzedni rok obrotowy. Drugi kwartał to już zwykłe miesiące bez dodatków. Średnia siłą rzeczy spada, a wraz z nią spadają limity, które są od niej pochodną. Statystyka nie mówi więc, że Polacy zaczęli zarabiać mniej. Mówi tylko, że w kwietniu, maju i czerwcu nikt nie dostaje trzynastki.
Jak zmieniały się progi w 2026 roku
Limity są przeliczane co kwartał i potrafią iść w obie strony
OD 1 CZERWCA 2026
6694,10 zł
próg zmniejszenia, a próg zawieszenia 12 431,80 zł
OD 1 WRZEŚNIA 2026
6463,20 zł
próg zmniejszenia, a próg zawieszenia 12 003,10 zł
RÓŻNICA MIESIĘCZNA
230,90 zł
o tyle kurczy się bezpieczna strefa, a próg zawieszenia spada o 428,70 zł
PODSTAWA WYLICZENIA
9233,13 zł
przeciętne wynagrodzenie w II kwartale 2026 r. według GUS
Progi ZUS zaokrągla w górę do pełnych dziesięciu groszy, dlatego 70 procent z 9233,13 zł daje 6463,20 zł.
Kogo limity dotyczą, a kogo w ogóle nie obchodzą
To najczęstsze źródło niepotrzebnego stresu. Znaczna część seniorów, którzy czytają takie komunikaty, w ogóle nie podlega tym przepisom. Zasada jest jedna i łatwa do zapamiętania: limity kończą się wraz z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego.
| Twoja sytuacja | Czy obowiązują limity |
|---|---|
| 👵 Kobieta po 60. roku życia na emeryturze | ❌ nie, można dorabiać bez ograniczeń |
| 👴 Mężczyzna po 65. roku życia na emeryturze | ❌ nie, można dorabiać bez ograniczeń |
| ⏳ Wcześniejsza emerytura przed wiekiem powszechnym | ✅ tak, oba progi obowiązują |
| 🩺 Renta z tytułu niezdolności do pracy | ✅ tak, oba progi obowiązują |
| 👨👩👧 Renta rodzinna | ✅ tak, oba progi obowiązują |
| 🎖️ Renta inwalidy wojennego | ❌ nie, świadczenie nie podlega zawieszeniu z tego tytułu |
| 🏅 Renta inwalidy wojskowego w związku ze służbą | ❌ nie, świadczenie nie podlega zawieszeniu z tego tytułu |
Jest jeszcze jedna sytuacja warta odnotowania. Renta rodzinna, którą pobiera kilka osób, na przykład rodzeństwo po zmarłym rodzicu, rozliczana jest osobno. Przekroczenie limitu przez jedną z tych osób powoduje zmniejszenie tylko jej części świadczenia, a nie całej renty przypadającej rodzinie.
Ile realnie zabierze ZUS. Jest górna granica
Wbrew obiegowej opinii przekroczenie niższego progu nie oznacza, że traci się całą nadwyżkę. Reguła jest taka: ZUS zmniejsza świadczenie o kwotę, o którą przychód przekroczył próg 70 procent, ale nie więcej niż o tak zwaną kwotę maksymalnego zmniejszenia. Ta jest ustalona z góry i nie zmienia się co kwartał, tylko raz do roku, przy marcowej waloryzacji.
| Rodzaj świadczenia | Maksymalne zmniejszenie |
|---|---|
| 💼 Emerytura oraz renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy | 989,41 zł |
| 🩹 Renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy | 742,10 zł |
| 👨👩👧 Renta rodzinna dla jednej osoby | 841,05 zł |
Policzmy to na konkretnym przykładzie. Załóżmy, że pani Anna pobiera wcześniejszą emeryturę i we wrześniu zarobi 7000 zł brutto. Przekroczenie niższego progu wynosi 536,80 zł, bo tyle brakuje do 6463,20 zł. Ta kwota jest niższa niż 989,41 zł, więc ZUS zmniejszy emeryturę dokładnie o 536,80 zł.
Gdyby jednak pani Anna zarobiła 9000 zł, przekroczenie wyniosłoby 2536,80 zł. Tu wchodzi w grę górny limit: potrącenie zatrzyma się na 989,41 zł i ani grosza więcej. Z perspektywy dorabiającego oznacza to, że po przekroczeniu pewnego poziomu każda kolejna złotówka zarobku jest już w całości jego. Do momentu, w którym przychód dobije do drugiego progu i wypłata zostanie zawieszona w całości.
Zobacz również:
POLSKA · 29.08.2026Od 3 września prawo jazdy działa inaczej. Dwa lata próby i zero promilaJakie przychody ZUS liczy, a jakich nie
To drugie duże nieporozumienie. Do limitu nie wlicza się wszystkiego, co wpływa na konto. Liczy się wyłącznie przychód stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Wszystko, od czego składek się nie odprowadza, jest dla tych progów niewidzialne.
| ✅ Wlicza się do limitu | ❌ Nie wlicza się do limitu |
|---|---|
| umowa o pracę | umowa o dzieło zawarta z obcym podmiotem |
| umowa zlecenia i umowa agencyjna | najem prywatny mieszkania |
| pozarolnicza działalność gospodarcza | odsetki, dywidendy i zyski kapitałowe |
| praca nakładcza i służba | darowizny i spadki |
| zasiłki chorobowy, macierzyński i opiekuńczy | świadczenia niepodlegające oskładkowaniu |
| umowa o dzieło z własnym pracodawcą | honoraria autorskie poza stosunkiem pracy |
Na jeden punkt z tej tabeli warto spojrzeć uważniej. Umowa o dzieło co do zasady nie rodzi obowiązku składkowego i nie wpływa na limit. Wyjątkiem jest umowa o dzieło zawarta z własnym pracodawcą, czyli z firmą, w której jest się już zatrudnionym na etacie. Wtedy przychód z niej sumuje się z wynagrodzeniem i wchodzi do wyliczenia. To pułapka, w którą wpadają osoby próbujące zmieścić się pod progiem, rozdzielając wynagrodzenie na dwie umowy z tym samym podmiotem.
Rozliczenie roczne czy miesięczne. Ten wybór ma znaczenie
ZUS rozlicza przychód dwutorowo i to często ratuje osoby o nierównych zarobkach. Rozliczenie miesięczne bierze pod uwagę każdy miesiąc osobno. Rozliczenie roczne patrzy na sumę przychodów z całego roku i porównuje ją z sumą limitów obowiązujących w poszczególnych miesiącach.
Różnica bywa duża. Ktoś, kto przez jeden miesiąc dostał wysoką premię i przekroczył próg, w ujęciu rocznym może w ogóle nie wyjść poza limit. Jeżeli świadczeniobiorca nie wskazał preferowanego sposobu rozliczenia, ZUS zastosuje ten wariant, który okaże się dla niego korzystniejszy. Nadpłacone potrącenia są wtedy zwracane.
⚠️ Obowiązek informacyjny leży po stronie świadczeniobiorcy. Podejmując pracę albo działalność, trzeba powiadomić ZUS i wskazać przewidywaną wysokość przychodu. Po zakończeniu roku do końca lutego należy dostarczyć zaświadczenie o faktycznie osiągniętym przychodzie. Pracodawca zwykle robi to za pracownika, ale osoby prowadzące działalność gospodarczą składają oświadczenie samodzielnie. Brak zgłoszenia nie zwalnia z rozliczenia, a jedynie przesuwa je w czasie, najczęściej na niekorzyść świadczeniobiorcy, bo nadpłata wychodzi na jaw dopiero po roku i trzeba ją zwrócić jednorazowo.
Co zmieni się w grudniu
Wrześniowe progi obowiązują tylko przez trzy miesiące, do 30 listopada. Od 1 grudnia zastąpią je kwoty wyliczone z przeciętnego wynagrodzenia za trzeci kwartał 2026 roku, które GUS ogłosi w listopadzie. Trzeci kwartał zwykle wypada lepiej niż drugi, więc grudniowa korekta najprawdopodobniej pójdzie w górę. To jednak prognoza wynikająca z historycznego układu danych, a nie pewnik.
Dla osób planujących dodatkową pracę praktyczny wniosek jest prosty. Warto sprawdzać aktualny próg cztery razy w roku, w marcu, czerwcu, wrześniu i grudniu, i nie zakładać, że raz ustalona kwota będzie obowiązywać przez cały rok. Zwłaszcza przy zarobkach oscylujących blisko granicy, gdzie różnica dwustu złotych decyduje o tym, czy świadczenie przyjdzie w całości.
Najczęstsze pytania o limity dorabiania
Mam 67 lat i pobieram emeryturę. Czy muszę pilnować limitu?
Nie. Osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny, czyli 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn, mogą dorabiać bez żadnych ograniczeń kwotowych. Limity dotyczą wyłącznie wcześniejszych emerytur i rent wypłacanych przed tym wiekiem.
Czy liczy się przychód brutto czy netto?
Brutto. Progi 6463,20 zł i 12 003,10 zł odnoszą się do przychodu stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a więc do kwoty przed potrąceniem składek i zaliczki na podatek.
Co się stanie, jeśli przekroczę wyższy próg tylko w jednym miesiącu?
Za ten miesiąc wypłata zostanie zawieszona, ale prawo do świadczenia nie znika. W kolejnym miesiącu, jeśli przychód wróci poniżej progu, wypłata jest wznawiana. Przy rozliczeniu rocznym taka jednorazowa nadwyżka może się zresztą rozmyć w skali dwunastu miesięcy i zostać zwrócona.
Czy emerytura pomostowa i świadczenie przedemerytalne podlegają tym samym zasadom?
Nie w takim samym kształcie. Świadczenia przedemerytalne mają własne, odrębne progi przychodu, przeliczane raz w roku, a nie co kwartał. Emerytury pomostowe podlegają natomiast osobnym regulacjom, w których podjęcie pracy w szczególnych warunkach ma dodatkowe konsekwencje. Warto sprawdzić zasady dla konkretnego typu świadczenia.
Czy dochód małżonka wpływa na moje limity?
Nie. Liczy się wyłącznie własny przychód świadczeniobiorcy. Zarobki małżonka, dzieci ani pozostałych domowników nie mają żadnego wpływu na zmniejszenie ani zawieszenie emerytury czy renty.
Gdzie sprawdzić aktualnie obowiązujące progi?
Najpewniejszym źródłem są komunikaty publikowane na stronie ZUS w sekcji poświęconej wskaźnikom oraz zasadom zmniejszania i zawieszania świadczeń. Kwoty pojawiają się tam po każdym kwartalnym komunikacie GUS o przeciętnym wynagrodzeniu, czyli mniej więcej trzy tygodnie przed wejściem nowych progów w życie.
