Połowa Polski ma już nowy licznik prądu. Do 2031 roku dostanie go każdy

Największa wymiana urządzeń pomiarowych w historii polskiej energetyki przekroczyła właśnie półmetek. Na początku 2026 roku w kraju działało 19,35 mln liczników energii elektrycznej, z czego 9,69 mln stanowiły już liczniki zdalnego odczytu. To znaczy, że mniej więcej co drugie gospodarstwo domowe ma na ścianie urządzenie, które samo raportuje zużycie i nie wymaga wizyty inkasenta. Za pięć lat takich liczników ma być sto procent, bo termin wpisany do prawa energetycznego mija 4 lipca 2031 roku. Dla odbiorcy oznacza to trzy rzeczy: darmową wymianę, koniec ery prognoz w rachunkach i dostęp do taryf, których wcześniej po prostu nie mógł wybrać.

Czym właściwie różni się nowy licznik od tego, który wisiał tam od lat

Klasyczny licznik indukcyjny z wirującą tarczą robi dokładnie jedną rzecz: sumuje zużytą energię i pokazuje wynik na mechanicznych bębenkach. Żeby ktokolwiek poznał ten wynik, musi go odczytać człowiek. Stąd inkasenci, stąd kartki w drzwiach z prośbą o samodzielny odczyt i stąd prognozy, na podstawie których przez większość roku wystawiano rachunki.

Licznik zdalnego odczytu, w branżowym skrócie LZO, jest urządzeniem elektronicznym z własnym modułem komunikacyjnym. Dane wysyła sam, najczęściej przez sieć komórkową albo przez transmisję po przewodach niskiego napięcia. Rejestruje zużycie w krótkich interwałach, zwykle piętnastominutowych lub godzinowych, i potrafi też odnotować przerwy w dostawie prądu oraz parametry jakości energii. To ostatnie bywa niedoceniane, a w praktyce oznacza, że operator wie o awarii w danym miejscu, zanim ktokolwiek do niego zadzwoni.

Harmonogram, którego nie da się rozciągnąć

Terminy nie są dobrą wolą spółek energetycznych, tylko obowiązkiem ustawowym wynikającym z art. 11t prawa energetycznego, a ten z kolei jest wdrożeniem unijnej dyrektywy rynkowej. Progi rozpisano na kilka lat, żeby operatorzy nie musieli robić wszystkiego naraz, ale każdy z nich jest twardy.

Tempo bardzo się różni w zależności od tego, kto dostarcza nam prąd. Energa Operator, która wystartowała najwcześniej, planowała zamknąć temat gospodarstw domowych już z końcem 2026 roku. Tauron Dystrybucja wymienił w samym 2025 roku ponad milion urządzeń i chce utrzymać to tempo, żeby przekroczyć próg 57 proc. Stoen Operator, obsługujący Warszawę, celuje w 62 proc. na koniec bieżącego roku. PGE Dystrybucja, największy operator w kraju, zamknęła 2025 rok z 2,78 mln liczników zdalnych.

Rachunek przestaje być zgadywanką

Najbardziej odczuwalna zmiana dotyczy tego, jak powstaje kwota na fakturze. W systemie opartym na prognozach sprzedawca szacował zużycie na podstawie poprzednich okresów, a raz na jakiś czas przychodziło rozliczenie, które potrafiło być bolesną niespodzianką. Przy liczniku zdalnego odczytu każdy okres rozliczeniowy zamyka się rzeczywistą liczbą kilowatogodzin, bo dane spływają do operatora automatycznie.

Druga zmiana jest mniej oczywista, a dla części gospodarstw ważniejsza. Dane godzinowe trafiają do portali udostępnianych przez operatorów, gdzie można zobaczyć własne zużycie w formie wykresu, dzień po dniu i godzina po godzinie. To narzędzie, które zwykle po raz pierwszy pokazuje domownikom, ile naprawdę kosztuje pompa ciepła w mroźny poranek, a ile bojler włączający się o siedemnastej. Bez takiego obrazu wszelkie oszczędzanie jest strzelaniem na wyczucie.

Taryfa dynamiczna, czyli cena prądu zmieniająca się co godzinę

To rozwiązanie, którego bez licznika zdalnego odczytu technicznie nie da się uruchomić. W taryfie dynamicznej stawka za energię nie jest stała, tylko podąża za notowaniami na Towarowej Giełdzie Energii, konkretnie za cenami godzinowymi z Rynku Dnia Następnego. Każda godzina doby ma własną cenę, znaną z jednodniowym wyprzedzeniem.

W polskich warunkach oznacza to bardzo duże rozpiętości. W słoneczne wiosenne popołudnie, gdy fotowoltaika zalewa system tanią energią, ceny giełdowe potrafią spaść do zera, a nawet poniżej. W zimowy wieczór między siedemnastą a dwudziestą, kiedy zapotrzebowanie sięga szczytu, są wielokrotnie wyższe. Taryfa dynamiczna nagradza więc tych, którzy potrafią przesunąć zużycie: pralkę, zmywarkę, ładowanie samochodu elektrycznego czy podgrzewanie wody.

Warto podkreślić, że nikt nie jest do niej zmuszany. Przejście na umowę z ceną dynamiczną to świadomy wybór odbiorcy, a domyślnie pozostaje się przy taryfie stałej. Osobna sprawa dotyczy właścicieli domowej fotowoltaiki, bo od 1 lipca 2024 roku nowi prosumenci są rozliczani w net billingu według godzinowej rynkowej ceny energii, która zastąpiła wcześniejsze średnie miesięczne.

Zobacz również:

POLSKA · 31.08.2026Od jutra niższy limit dorabiania do emerytury. ZUS obcina próg o 230,90 zł

Kara 10 tysięcy złotych. Skąd ten straszak i kogo naprawdę dotyczy

W ostatnich miesiącach po internecie krąży informacja o dziesięciotysięcznej grzywnie grożącej za brak wymiany licznika. Wiąże się ją z prądem, co jest nieporozumieniem, ale wystarczająco częstym, żeby je rozbroić. Chodzi o zupełnie inny obowiązek i inny rodzaj urządzeń.

Art. 45a prawa energetycznego nakłada na właścicieli i zarządców budynków wielolokalowych obowiązek zamontowania do 1 stycznia 2027 roku ciepłomierzy i wodomierzy wyposażonych w funkcję zdalnego odczytu. Urządzenia zainstalowane przed 22 maja 2021 roku i pozbawione tej funkcji trzeba wymienić. Tu faktycznie przewidziano sankcje, a koszt ponosi wspólnota albo spółdzielnia, co w praktyce przekłada się na opłaty mieszkańców rzędu kilkuset złotych za lokal.

Czy można odmówić wymiany licznika prądu

Formalnie odbiorca ma obowiązek udostępnić układ pomiarowy operatorowi, bo licznik jest własnością spółki dystrybucyjnej, a nie mieszkańca. Odmowa wpuszczenia montera nie kończy się mandatem, ale konsekwencja jest inna i bardziej dotkliwa. Bez sprawnego, zalegalizowanego układu pomiarowego operator nie ma podstawy do rozliczania energii, więc uporczywe blokowanie wymiany może doprowadzić do wstrzymania dostaw prądu do lokalu.

W praktyce sytuacje konfliktowe są rzadkie i najczęściej wynikają z obaw, które da się rozwiać. Licznik zdalnego odczytu nie rejestruje, jakie urządzenia pracują w mieszkaniu, tylko sumaryczny pobór mocy w danym przedziale czasu. Nie ma też mowy o podsłuchu ani kamerze, a moduł komunikacyjny nadaje krótkimi impulsami, z mocą porównywalną do zwykłego telefonu leżącego na stole. Przepisy przewidują wyjątki wtedy, gdy montaż byłby technicznie niewykonalny albo ekonomicznie nieuzasadniony, ale ocenia to operator, a nie odbiorca.

Co zrobić, gdy monter zapowie wizytę

Sama wymiana trwa zwykle kilkanaście minut i wiąże się z krótkim wyłączeniem prądu. Kilka rzeczy warto jednak zrobić wcześniej, żeby uniknąć nieprzyjemności.

Najczęstsze pytania o liczniki zdalnego odczytu

Ile kosztuje wymiana licznika na zdalny odczyt?

Odbiorca nie płaci nic. Zakup urządzenia, montaż, uruchomienie i cała infrastruktura komunikacyjna są finansowane przez operatora systemu dystrybucyjnego. Jeśli ktoś na miejscu żąda opłaty gotówką, to próba oszustwa i należy przerwać wizytę.

Czy nowy licznik naliczy mi wyższe rachunki?

Sam licznik nie zmienia ceny energii ani stawek dystrybucyjnych. Zdarza się natomiast, że pierwszy rachunek po wymianie wydaje się wyższy, bo kończy okres rozliczany dotąd z prognozy i wyrównuje realne zużycie. To rozliczenie zaległości, a nie wyższa taryfa. Warto porównać zużycie w kilowatogodzinach, a nie samą kwotę.

Skąd wiem, kiedy przyjdzie kolej na mój adres?

Operatorzy publikują harmonogramy wymian na swoich stronach, zwykle z podziałem na gminy i ulice. Można też sprawdzić to na infolinii dystrybutora, przy czym trzeba pamiętać, że dystrybutor to nie zawsze ta sama firma co sprzedawca prądu widniejący na fakturze.

Chcesz częściej widzieć treści Godzinnik.pl w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł→

Czy licznik zdalnego odczytu można zdalnie wyłączyć?

Technicznie urządzenia mają taką funkcję i służy ona przede wszystkim do bezpiecznego wznawiania dostaw po awarii oraz do procedur związanych z nielegalnym poborem energii albo zaległościami płatniczymi. Zasady wstrzymania dostaw i tak reguluje prawo energetyczne, a licznik nie tworzy tu żadnej nowej podstawy do odcięcia prądu.

Czy muszę przejść na taryfę dynamiczną?

Nie. Umowa z ceną dynamiczną jest opcją, którą wybiera się świadomie u sprzedawcy energii. Domyślnie zostaje się w dotychczasowej taryfie, na przykład G11 lub G12. Taryfa dynamiczna opłaca się głównie osobom, które mają czym przesuwać zużycie w czasie, czyli właścicielom aut elektrycznych, pomp ciepła albo magazynów energii.

Co z lokatorami, którzy nie mają dostępu do skrzynki licznikowej?

W blokach liczniki najczęściej znajdują się w szafkach na klatce schodowej i wymiana odbywa się bez wchodzenia do mieszkania. W domach jednorodzinnych coraz częściej montowane są w złączu na zewnątrz budynku, co również pozwala przeprowadzić wymianę bez obecności właściciela. Kłopot pojawia się tylko wtedy, gdy licznik znajduje się wewnątrz lokalu, i wtedy operator umawia konkretny termin.