Patostreaming od dziś jest przestępstwem. Nowy przepis w Kodeksie karnym

Od niedzieli 23 sierpnia 2026 roku patostreaming jest w Polsce osobnym przestępstwem. Do Kodeksu karnego wszedł nowy artykuł 255b, który uderza nie w samo pokazywanie drastycznych treści, tylko w zarabianie na cudzym poniżeniu. Zniknęły przy okazji dwie najczęściej używane linie obrony: „przecież to było ustawione” oraz „przecież się zgodził”. Wyjaśniamy, co dokładnie jest teraz zakazane, ile za to grozi i kogo przepis naprawdę dotyczy.

Czym właściwie jest patostreaming

Zanim przejdziemy do przepisu, warto ustalić, o czym mówimy. Patostreaming to transmisje i nagrania publikowane w internecie, w których twórca pokazuje przemoc, upokarzanie ludzi, awantury po alkoholu albo znęcanie się nad zwierzętami, a widzowie płacą mu za to wpłatami wyświetlanymi na ekranie. Model biznesowy jest tu prosty i brutalny: im mocniejsza scena, tym większy przelew. Właśnie w ten mechanizm celuje nowy przepis.

Nie ma osobnej „ustawy o patostreamach”. To, o czym mówią media, jest nowelizacją Kodeksu karnego, dodającą jeden nowy artykuł tuż za art. 255a. Ustawa z 11 czerwca 2026 roku o zmianie ustawy Kodeks karny została ogłoszona w Dzienniku Ustaw 23 lipca 2026 roku (poz. 988), a po trzydziestodniowym vacatio legis zaczęła obowiązywać 23 sierpnia.

Co dokładnie mówi nowy artykuł 255b

Przepis karze tego, kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej publicznie rozpowszechnia w sieci treści przedstawiające jedną z trzech rzeczy. Poniżej rozkładamy je na czynniki pierwsze.

Trzy warunki, które muszą wystąpić jednocześnie

Sam fakt, że nagranie jest drastyczne, nie wystarczy do postawienia zarzutu. Przepis wymaga, żeby wszystkie trzy elementy pojawiły się razem. Brak choćby jednego i art. 255b nie działa.

Pierwszy element to cel zarobkowy albo osobisty. Sprawca publikuje po to, żeby zarobić na wpłatach widzów, subskrypcjach czy reklamach, albo żeby zyskać rozgłos. Bez tego celu zachowanie jest poza tym przepisem. Drugi element to publiczne rozpowszechnianie w sieci, czyli udostępnienie treści nieograniczonemu kręgowi odbiorców, a nie wysłanie filmiku jednej osobie. Trzeci to rodzaj treści, opisany w trzech punktach powyżej.

To właśnie ten pierwszy warunek zdecyduje o praktycznej skuteczności przepisu. Prokuratura będzie musiała wykazać, że twórca działał dla korzyści. W praktyce nie jest to szczególnie trudne, bo za korzyść uznaje się także rozgłos, zasięgi i popularność kanału, ale każdą sprawę trzeba będzie udowodnić osobno.

Ile grozi za patostreaming

Warto tu ostudzić nagłówki, które krążyły w trakcie prac nad przepisami. Mówiło się o ośmiu latach więzienia, ale takie rozwiązanie nie znalazło się w uchwalonej wersji. Typ podstawowy obniżono do „do lat 3″, a najwyższa kara w ustawie to 5 lat i jest zarezerwowana dla materiałów z udziałem dziecka.

Dwie linie obrony, które właśnie przestały działać

To najciekawsza część nowego przepisu i jednocześnie ta, która najbardziej zmienia sytuację. Przez lata twórcy patotreści bronili się na dwa sposoby i oba zwykle skutkowały.

„To było na niby.” Klasyczna odpowiedź na zarzut pobicia czy znęcania się: nikt nikogo nie skrzywdził, wszystko było ustawione dla widzów. Od 23 sierpnia ta linia jest bezużyteczna, bo paragraf drugi karze tak samo treści, które mogą wywołać przekonanie, że przedstawiają zakazane zachowania. Pozorowana przemoc podlega tej samej karze co realna.

„Przecież się zgodził.” Druga tarcza opierała się na tym, że osoba poniżana w transmisji sama brała w niej udział. Przepis rozbraja ten argument wprost, obejmując poniżające traktowanie „nawet za jej zgodą”. To rozwiązanie celowe, bo w patotreściach zgoda bywa kupiona za kilkadziesiąt złotych albo wymuszona zależnością od twórcy.

Kiedy pokazanie drastycznych treści nie jest przestępstwem

Paragraf czwarty zawiera listę wyłączeń. Przestępstwem nie jest czyn podjęty w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, informacyjnej, prasowej lub naukowej albo w celu ochrony interesu publicznego. Dzięki temu film fabularny, reportaż telewizyjny demaskujący patologię czy praca naukowa o przemocy nie stają się nagle przestępstwem.

Naturalne pytanie brzmi: czy patostreamer nie ogłosi się po prostu artystą. Karniści zwracają uwagę, że to nie takie proste. Jak podkreśla dr Mikołaj Małecki z Uniwersytetu Jagiellońskiego, o artystycznym charakterze transmisji nie decyduje deklaracja twórcy ani nazwa kanału, lecz całościowa ocena rozpowszechnianej treści. Samo wpisanie sobie „działalność artystyczna” w opisie profilu nic nie da. Z drugiej strony granica bywa nieostra i ostatecznie wytyczą ją sądy, sprawa po sprawie.

Zobacz również:

POLSKA · 21.08.2026Mateusz Gessler: Żeby inni mogli odpocząć, to my musimy pracować. Na urlop pojadę dopiero za dwa miesiące

Kogo realnie dotyczy nowy przepis

Osobna kwestia to nadawanie z zagranicy, o którym często mówi się jako o furtce. W praktyce działa ona znacznie gorzej, niż sugerują komentarze pod transmisjami. Jeśli twórca fizycznie nadaje z Polski, lokalizacja serwera platformy nie ma znaczenia, bo czyn popełniono tam, gdzie sprawca działał. Jeśli nadaje spoza kraju, polską ustawę karną i tak stosuje się do obywatela polskiego, pod warunkiem że taki czyn jest przestępstwem także w kraju nadawania. Wyjazd co najwyżej utrudnia ściganie, nie znosi odpowiedzialności.

Skąd wziął się ten przepis. Skala zjawiska

Patotreści nie są niszą oglądaną przez garstkę dorosłych. Badania Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej pokazują, że ich głównym odbiorcą są nastolatki, i to często młodsze, niż zakładają rodzice.

Trafiłeś na patostream. Co teraz

Zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa może złożyć każdy, nie tylko osoba pokrzywdzona. Najsłabszym punktem takich spraw są dowody, bo transmisje znikają szybciej, niż działa urząd. Dlatego kolejność ma znaczenie.

Jedna rzecz wymaga podkreślenia. Nowy przepis obejmuje wyłącznie czyny popełnione od 23 sierpnia 2026 roku. Starsze nagrania trzeba zgłaszać na podstawie dotychczasowych przepisów o znęcaniu się, groźbach, zniewadze czy przemocy wobec zwierząt, bo prawo karne nie działa wstecz.

Czy ten przepis naprawdę coś zmieni

Prawnicy są tu podzieleni i obie strony mają mocne argumenty. Sceptycy zwracają uwagę, że przemoc, groźby czy znęcanie się były karalne również wcześniej, niezależnie od tego, czy ktoś je transmitował. Ich zdaniem prawdziwym problemem nigdy nie był brak przepisu, tylko ściganie: transmisje znikają, nagrania bywają przerobione, a ustalenie autora anonimowego kanału potrafi trwać miesiącami.

Zwolennicy odpowiadają, że dotychczasowe przepisy trzeba było naciągać do realiów internetu, a teraz istnieje paragraf opisujący problem wprost. Do tego dochodzi efekt czysto praktyczny: platformy reagują na sygnały o łamaniu prawa w danym kraju znacznie szybciej niż na skargi widzów. Kilka najgłośniejszych kanałów zniknęło z serwisów jeszcze zanim przepis wszedł w życie, po samym nagłośnieniu tematu.

Co mogą zrobić rodzice

Przepis karny działa dopiero po fakcie, a największą grupą odbiorców patotreści są nastolatki. Badania pokazują ciekawą prawidłowość: młodzi najczęściej trafiają na takie materiały nie dlatego, że ich szukają, tylko dlatego, że podsuwa im je algorytm rekomendacji, a potem zostają z ciekawości. Rozmowa o tym, co dziecko ogląda, bywa więc skuteczniejsza niż blokady, zwłaszcza że ponad połowa nastolatków deklaruje, że w domu nie ustalono żadnych zasad korzystania z internetu.

Warto też wiedzieć, że zgłoszenie kanału na samej platformie i zawiadomienie do prokuratury to dwie niezależne ścieżki, które można prowadzić równolegle. Pierwsza bywa szybsza, druga skuteczniejsza w dłuższej perspektywie.

Najczęstsze pytania o zakaz patostreamingu

Od kiedy patostreaming jest przestępstwem?

Od 23 sierpnia 2026 roku. Nowelizację ogłoszono w Dzienniku Ustaw 23 lipca 2026 roku, a vacatio legis wyniosło 30 dni. Przepis obejmuje wyłącznie czyny popełnione od tej daty.

Czy oglądanie patostreamu jest karalne?

Nie. Samo obejrzenie transmisji nie wypełnia znamion przestępstwa. Sytuacja zmienia się, gdy widz zleca albo finansuje konkretne zachowanie, bo wtedy w grę wchodzą przepisy o podżeganiu i sprawstwie.

Czy udostępnienie fragmentu cudzego patostreamu to przestępstwo?

Może być. Karalne jest publiczne rozpowszechnianie takich treści w celu korzyści majątkowej lub osobistej. Wycinanie najmocniejszych fragmentów i wrzucanie ich dla zasięgów mieści się w opisie czynu, choć ocena zawsze zależy od okoliczności.

Czy zgoda osoby poniżanej wyłącza karę?

Nie. Przepis wprost obejmuje poniżające traktowanie innej osoby „nawet za jej zgodą”. Zgoda uczestnika nagrania nie chroni tego, kto na tym nagraniu zarabia.

Chcesz częściej widzieć treści Godzinnik.pl w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł→

Czy dziennikarz pokazujący patostream łamie prawo?

Co do zasady nie. Paragraf czwarty wyłącza działalność prasową, informacyjną, naukową, edukacyjną i artystyczną oraz działanie w celu ochrony interesu publicznego. O charakterze materiału decyduje jednak całościowa ocena treści, a nie nazwa kanału.

Czy nadawanie z zagranicy pozwala uniknąć odpowiedzialności?

Najczęściej nie. Jeśli twórca nadaje z Polski, lokalizacja serwera platformy nie ma znaczenia. Jeśli nadaje spoza kraju, polską ustawę karną stosuje się do obywatela polskiego przy zachowaniu warunku podwójnej karalności, a treść kierowana do polskich odbiorców może zostać uznana za czyn popełniony w Polsce.

Gdzie zgłosić patostreamera?

Zawiadomienie składa się w dowolnej prokuraturze rejonowej, osobiście za potwierdzeniem na kopii albo listem poleconym. Sprawę można też zgłosić ustnie na komisariacie policji. Najpierw jednak warto zabezpieczyć nagranie i zrzuty ekranu, bo materiał często znika z sieci w ciągu kilku godzin.