Mieszkanka Wielkopolski nagrała zjawisko, które na pierwszy rzut oka mogło wywołać dreszcze: tuż nad ziemią wirował potężny słup pyłu, przypominający miniaturową trąbę powietrzną. Film błyskawicznie trafił do Sieci Obserwatorów Burz i rozgrzał internet. Eksperci uspokajają jednak, że to nie tornado, lecz gustnado, czyli krótkotrwały wir powstający na czele burzy. Wyjaśniamy, jak dochodzi do takiego widowiska i czy trzeba się go bać.
★ Najważniejsze informacje w skrócie
- 🌪️ Wirujący pył nad Wielkopolską. Zjawisko zaobserwowano w okolicach Smolic, nagranie wykonała mieszkanka regionu.
- ⛈️ To gustnado, nie trąba powietrzna. Tak oceniają eksperci z Sieci Obserwatorów Burz.
- 💨 Wir powstaje na czele burzy, tam gdzie chłodne powietrze z burzy zderza się z ciepłym powietrzem przed nią.
- 🕐 Zjawisko trwa krótko i jest znacznie słabsze od tornada, choć potrafi wyglądać spektakularnie.
- 📸 Nad regionem pojawiły się też wały szkwałowe i efektowna chmura szelfowa na czele frontu.
„Wielkopolska ma dziś na co patrzeć”
Wszystko rozegrało się w środę w okolicach Smolic w Wielkopolsce. Gdy nad region nadciągał front atmosferyczny, niebo przybrało wyjątkowo dramatyczny wygląd: pojawiły się wały szkwałowe oraz rozciągnięta na horyzoncie chmura szelfowa. „Wielkopolska ma dziś na co patrzeć” – relacjonowała na bieżąco Sieć Obserwatorów Burz.
Największe wrażenie zrobiło jednak nagranie przesłane przez panią Agnieszkę Szulczewską. „Na filmie widać uniesiony i obracający się przy ziemi pył” – opisali obserwatorzy, dodając, że wir był najprawdopodobniej związany z gustnadem. Materiał szybko zaczął krążyć po profilach pogodowych, a komentujący prześcigali się w porównaniach do amerykańskich tornad.
Jak powstaje gustnado?
Mechanizm tego zjawiska jest dość prosty. Każda dojrzała burza wyrzuca przed siebie masę chłodnego powietrza, które opada ku ziemi i rozlewa się po okolicy niczym fala. Gdy ten chłodny podmuch zderza się z ciepłym, wilgotnym powietrzem zalegającym przed burzą, na granicy obu mas potrafi dojść do zawirowania tuż przy gruncie. Jeśli podłoże jest suche, wir zasysa pył, piasek i drobne szczątki, stając się widoczny gołym okiem.
Specjaliści opisali to precyzyjnie: zjawisko następuje wskutek zawirowania przyziemnego powietrza na odpływie chłodnego powietrza z burzy przy styku z jeszcze ciepłym powietrzem przed burzą. Co ważne, gustnado nie jest połączone z chmurą burzową, a to kluczowa różnica względem klasycznej trąby powietrznej. Jak podkreślono w opisie zdarzenia, wir charakteryzował się „wizualnie spektakularną strukturą przypominającą dynamikę klasycznej trąby powietrznej”, choć z definicji nią nie jest.
Zobacz również:
POLSKA · 19.09.2026Ciesz się pogodą, póki trwa. Od niedzieli niż Bea przyniesie ulewy i wyraźne ochłodzenieGustnado, trąba powietrzna czy diabełek pyłowy? Porównanie
Czy gustnado jest groźne?
Na szczęście w zdecydowanej większości przypadków gustnado to bardziej widowisko niż realne zagrożenie. Wir jest krótkotrwały, obejmuje niewielki obszar i osiąga prędkości znacznie niższe niż tornado. Może co najwyżej unieść lekkie przedmioty, złamać suche gałęzie albo napędzić stracha osobom znajdującym się w pobliżu. W przypadku zdarzenia spod Smolic eksperci jednoznacznie wskazali, że materiały nie potwierdzają wystąpienia trąby powietrznej.
Warto jednak pamiętać, że gustnado zawsze towarzyszy burzy, a to ona stanowi prawdziwe niebezpieczeństwo. Silny wiatr szkwałowy, intensywny deszcz i wyładowania atmosferyczne potrafią wyrządzić znacznie większe szkody niż sam wirujący pył. Jeśli więc widzimy podobne zjawisko, najlepiej obserwować je z bezpiecznej odległości, najlepiej zza szyby, i nie zbliżać się do czoła nadciągającej burzy.
💡 Widzisz wirujący słup pyłu? O tym pamiętaj
- nie podchodź bliżej, wir może unosić gałęzie i drobne przedmioty,
- schowaj się w budynku lub samochodzie, jeśli nadciąga burza,
- zabezpiecz lekkie przedmioty na posesji: meble ogrodowe, trampoliny, parasole,
- nagranie możesz przesłać obserwatorom burz, pomoże w dokumentowaniu zjawisk,
- jeśli wir łączy się z chmurą burzową, traktuj go jak trąbę powietrzną i szukaj schronienia.
Najczęstsze pytania
Czy gustnado to trąba powietrzna?
Nie. Choć oba zjawiska wyglądają podobnie, trąba powietrzna jest połączona z chmurą burzową i czerpie z niej energię, a gustnado powstaje wyłącznie przy gruncie, na styku chłodnego powietrza z burzy i ciepłego powietrza przed nią. Jest też znacznie słabsze i krótsze.
Czy takie zjawiska są w Polsce częste?
Gustnada pojawiają się w Polsce co roku, głównie latem i wczesną jesienią, gdy przez kraj przechodzą aktywne fronty burzowe. Większość z nich pozostaje niezauważona, bo trwają krótko i występują na otwartych terenach. Upowszechnienie telefonów z kamerami sprawiło, że nagrania takich wirów trafiają do sieci coraz częściej.
Skąd wzięła się chmura szelfowa nad Wielkopolską?
Chmura szelfowa tworzy się na czele frontu burzowego, tam gdzie chłodne powietrze wypływające z burzy wypycha ku górze ciepłe i wilgotne powietrze. Powstaje wtedy charakterystyczny, nisko zawieszony wał chmur, który wygląda groźnie, ale sam w sobie nie jest niebezpieczny. Zwiastuje jednak nadejście silnego wiatru i opadów.
