środa, 18 listopada, 2026
Godzinnik.pl Polska Sztuczna inteligencja zdobywa zaufanie użytkowników. Potrafi naśladować empatię, ale nie zastąpi relacji...

Sztuczna inteligencja zdobywa zaufanie użytkowników. Potrafi naśladować empatię, ale nie zastąpi relacji z ludźmi

Data publikacji:

Co szósta osoba na świecie czuje się samotna, a chatboty oparte na sztucznej inteligencji potrafią zaspokajać ludzką potrzebę bycia zauważonym. Rozmowa z AI może się wydawać prostsza niż budowanie relacji z ludźmi, które wymagają zaangażowania i bywają frustrujące. Psychoterapeutka Cveta Dimitrova przestrzega jednak, że ucieczka w kontakt z algorytmami może w dłuższej perspektywie pogłębiać izolację i osłabiać krytyczne myślenie.

– Nie chodzi o to, czy mamy wiedzę, czy nie, tylko o to, czy ufamy różnym komunikatom, które do nas płyną ze świata i od innych ludzi, czy uznajemy je za relewantne i dotyczące nas. To wpływa na sposób, w jaki przesiewamy informacje. Jeżeli uważamy, że inni są dla nas źródłem poczucia bezpieczeństwa, możemy nabywaną od nich wiedzę ekstrapolować na nasze inne doświadczenia. Jeżeli natomiast mamy w pewnym sensie zamknięty umysł, to nie dopuszczamy komunikatów płynących od innych, nawet jeśli są prawdziwe. Kwestia zaufania poprzedza więc ocenę tego, czy dany komunikat jest prawdziwy, czy nie – tłumaczy w rozmowie z agencją Newseria Cveta Dimitrova, psychoterapeutka z Gabinetu Znaczenia.

Jak podkreśla, ma to szczególne znaczenie w kontekście dzieci. Żeby dziecko przyjęło wiedzę o świecie od osoby dorosłej, nie wystarczy, że ona wie więcej. Umysł nie ocenia samej treści komunikatów, lecz przede wszystkim to, czy pochodzą od kogoś, kto „widzi” odbiorcę i mówi konkretnie do niego.

– Kiedy czujemy, że ktoś kieruje do nas ważny komunikat i się szczerze interesuje nami konkretnie jako ludźmi, wtedy nasz umysł się otwiera na uczenie się od innych – mówi Cveta Dimitrova. – Szczególnie istotne wydaje się to, co robimy z otrzymanymi informacjami. Jesteśmy zalewani treściami i kwestia odsiewu dotyczy nie tylko tego, czy rozpoznajemy, czy to, co dostajemy, jest prawdziwe, tylko czemu jesteśmy skłonni ufać.

Chatboty naśladują empatię

We wstępie do swojego wystąpienia podczas konferencji „Safer internet” ekspertka podkreśliła, że internet stał się przestrzenią ostrej konkurencji o zaufanie dziecka. Personalizacja algorytmiczna, grooming i chatboty AI wysyłają te same sygnały, którymi posługuje się bliski dorosły. Mogą skutecznie odpowiadać na potrzebę bycia zauważonym i rozumianym, ponieważ potrafią naśladować empatię, a tym samym przyciągać naszą uwagę. Jak dodała psychoterapeutka, dziecko, które im ulega, nie jest naiwne – jego system zaufania działa prawidłowo, tylko został przechwycony. To samo może dotyczyć osób dorosłych.

– LLM-y bardzo dobrze wychwytują naszą potrzebę bycia odzwierciedlonymi, mówiąc fachowym językiem, ale też psychologiczną potrzebę, że ktoś widzi, że coś przeżywamy i coś czujemy – wyjaśnia psychoterapeutka. – Dają komunikat: rozmawiam personalnie z tobą, widzę cię, odzwierciedlam twoje uczucia, jestem empatyczny, ciepły, życzliwy i sympatyczny. To powoduje, że nasz umysł się otwiera, czyli reagujemy na ten sam sygnał, który dostawalibyśmy od innych ludzi. Tyle że po drugiej stronie nie ma prawdziwego umysłu. Skoro już jesteśmy „zhakowani” w taki sposób, czyli nasz umysł jest otwarty, można nam podać dowolne treści, które są również dla nas niekorzystne, ale ważne jest dla nas subiektywnie to, że czujemy się zobaczeni i rozpoznani.

Może to mieć związek z tym, że w społeczeństwie, jak podkreśla ekspertka, narasta zjawisko samotności. W związku z coraz większą izolacją od innych ludzi szukamy gdzieś rozpoznania, jednak nie zawsze znajdujemy dobrego adresata.

– Nie mówię, że to jest jednoznacznie złe i że chatboty nam nie służą. Może być jednak tak, że korzystanie z nich dodatkowo zamyka nasz umysł, bo tak naprawdę nie nawiązujemy i nie uczymy się nawiązywać relacji z innymi, tylko jesteśmy coraz bardziej w tunelu poznawczym związanym z kontaktem z czymś, co umysłu nie ma – zwraca uwagę Cveta Dimitrova.

- Reklama -

Korzystanie z chatbotów a samotność

Zależności między korzystaniem z chatbotów a samotnością badali naukowcy z Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej, a wyniki opublikowali na łamach czasopisma „Psychological Science”. Dunigan Folk i Elizabeth Dunn przeanalizowali dane zbierane przez 12 miesięcy na grupie ponad 2 tys. dorosłych z Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Kanady oraz Australii. Badanie pokazało, że większe poczucie izolacji emocjonalnej wiązało się z częstszym korzystaniem z AI w celach towarzyskich. Zależność działała również w drugą stronę: intensywniejsze korzystanie z chatbotów wiązało się z większym poczuciem izolacji emocjonalnej w kolejnych miesiącach. Nie zaobserwowano jednak, by korzystanie z chatbotów istotnie osłabiało szeroko rozumiane poczucie więzi społecznej.

Cveta Dimitrova wskazuje, że kontakt z chatbotem jest atrakcyjny. W przeciwieństwie do drugiego człowieka jest dostępny przez całą dobę i przewidywalny.

– To jest oczywiście pewne zagrożenie, kiedy zaczynamy wierzyć, że to jest bardziej prawdziwe niż tzw. realny świat, który po prostu jest dużo bardziej zawodny, nie jest dostępny 24 godziny na dobę, nie odpowiada na wszystkie nasze potrzeby, czasem nas frustruje, mówi nam rzeczy, których nie chcemy słyszeć, i czasem naraża nas na różne wyboje relacyjne – bolesne i trudne. Wtedy możemy mieć skłonność do tego, żeby uciekać w różne technologie, żeby czuć się zrozumianym, ale de facto po drugiej stronie nie ma więzi, tylko my czujemy, że ją mamy – uważa ekspertka.

Dodaje, że problemem jest to, że użytkownik nie zawsze dostrzega, że jego relacja z chatbotem wzmacnia izolację od ludzi. Sztuczna inteligencja może utwierdzać go w jego przekonaniach, co utrudnia dostrzeżenie potrzeby skonfrontowania swoich myśli i doświadczeń z drugim człowiekiem, np. psychoterapeutą.

Psychoterapeutka przestrzega przed postrzeganiem sztucznej inteligencji jako jednoznacznego zagrożenia. Jak mówi, niebezpieczeństwo się pojawia, gdy przestajemy krytycznie oceniać otrzymywane od AI komunikaty i stajemy się podatni na manipulację.

Samotność dotyczy co szóstej osoby na świecie

WHO uznaje samotność i izolację społeczną za powszechne i poważne problemy. Wiążą się one ze zwiększonym ryzykiem przedwczesnego zgonu, depresji, zaburzeń lękowych, chorób serca i udaru mózgu. W latach 2014–2023 co szósta osoba na świecie doświadczała samotności, szczególnie dotyczyło to osób młodych: 20,9 proc. nastolatków w wieku 13–17 lat i 17,4 proc. osób w wieku 18–29 lat. Izolacji społecznej doświadcza natomiast nawet co trzeci senior (lata 1990–2022) i co czwarty nastolatek (lata 2003–2018). Komisja ds. Więzi Społecznych WHO w raporcie z 2025 roku zauważa potencjał technologii cyfrowych, w tym chatbotów, we wspieraniu osób z ograniczonymi możliwościami kontaktów społecznych. Eksperci zaznaczają jednak potrzebę dalszych badań, aby ocenić korzyści i zagrożenia.

– Uważam, że to nie może być narzędzie, które jest niekontrolowane, choć to są bardzo trudne decyzje – ocenia Cveta Dimitrova. – Ale inną rzeczą, którą możemy zrobić, i to jest jeszcze większe wyzwanie, to zacząć próbować odbudowywać więzi społeczne. Tym, co leży u podstaw problemu, jest rozpad więzi społecznych i brak poczucia zakorzenienia we własnej wspólnocie. To, czego potrzebujemy, to poczucie, że jesteśmy bliżej innych ludzi.

Źródło: Newseria

NAJNOWSZE INFORMACJE

Samobójcza śmierć żołnierza dotyka całe jego otoczenie. Kluczową rolę odgrywa wsparcie kapelanów, dowódców i psychologów

Śmierć samobójcza jednej osoby może dotknąć około 135 osób, w tym członków rodziny, przyjaciół, współpracowników i innych ludzi z jej otoczenia.

Sztuczna inteligencja zdobywa zaufanie użytkowników. Potrafi naśladować empatię, ale nie zastąpi relacji z ludźmi

Co szósta osoba na świecie czuje się samotna, a chatboty oparte na sztucznej inteligencji potrafią zaspokajać ludzką potrzebę bycia zauważonym.

Prywatyzacja ochrony zdrowia postępuje. Publiczne szpitale mogą tego nie udźwignąć

W ciągu ostatnich dwóch lat z publicznej opieki zdrowotnej korzystało 84,7 proc. Polaków, a z prywatnej 65,9 proc. 70 proc. osób z tej drugiej grupy skorzystało z usług prywatnych z uwagi na krótszy czas oczekiwania lub brak dostępności świadczenia w NFZ –…

Odwrót od kontraktów B2B i pracy zdalnej w IT. Branża wraca na etaty i do biur, a podwyżki wyhamowują

Na polskim rynku IT przybywa rekrutacji na umowę o pracę, a maleje liczba projektów realizowanych w modelu B2B. Pracodawcy coraz częściej oczekują też obecności pracowników w biurach.

Technologia 3D do przygotowania kostiumów, Monty Python i rock w stylu Ozzy’ego Osbourne’a Nowatorski musical ożywia mazowieckie legendy

Musical „Gdzie jest Róża?” łączy komedię, przygodę, kryminał, baśń i współczesny teatr muzyczny. Punktem wyjścia do napisania libretta była pozornie rutynowa procedura: terenowy spis legend mazowieckich, mający potwierdzić istnienie i aktywność ich bohaterów…

Unia Europejska szuka pieniędzy na zbrojenia i spłatę długu. Podatek od kryptowalut i wielkich firm wciąż na stole

Większe wydatki na bezpieczeństwo i konkurencyjność, utrzymanie wsparcia dla rolnictwa i regionów, a jednocześnie spłata długu zaciągniętego na odbudowę po pandemii – to wyzwania stojące przed negocjatorami unijnego budżetu na lata 2028–2034.

Transformacja energetyczna wymaga znacznych inwestycji. Powinny na nich zyskać także polskie firmy

Ponad połowa mocy zainstalowanej w polskiej energetyce przypada na odnawialne źródła energii. Sieci nie są jednak w pełni przygotowane na odbiór coraz większej ilości energii produkowanej przez OZE.

Ponad 440 tys. ton szkła rocznie trafia na składowiska zamiast do recyklingu. Zmiany w systemie zbiórki mogłyby to zmienić

Ponad 440 tys. ton szkła opakowaniowego rocznie zamiast do recyklingu trafia na składowiska. Według raportu „Nowy biznesplan dla szkła 2026–2030” oznacza to straty dla samorządów i dodatkowe koszty produkcji dla hut, a co za tym idzie także koszty…

Rosja nasila ataki na ludność cywilną i infrastrukturę Ukrainy. Zagrożone są także dostawy pomocy humanitarnej

Od początku pełnoskalowej rosyjskiej inwazji na Ukrainę zginęło blisko 18 tys. cywilów, w tym 850 dzieci, a ponad 55 tys. zostało rannych – wynika z danych ONZ.

Prawie 90 procent projektów AI w bankach utknęło w testach. Przełom mają przynieść autonomiczni agenci

Banki coraz chętniej testują sztuczną inteligencję, ale wiele projektów zatrzymuje się na etapie pilotażu. Problemem często nie jest sama technologia, lecz brak odpowiedniego przygotowania organizacji.

Jacek Kawalec: Zenek Martyniuk nic mi nie musiał udowadniać. Słuchacze disco polo i tak nie rozróżniają, co jest na żywo

Aktor zaznacza, że jego intencją nigdy nie było personalne atakowanie popularnego wykonawcy czy próba ośmieszenia go, tylko zwrócenie uwagi na zjawisko korzystania z playbacku podczas koncertów muzyki disco polo.

Polacy coraz mniej optymistycznie patrzą na swoje finanse. Wielu rezygnuje z przyjemności, by uniknąć zaległości

88 proc. Polaków nie ma zaległości w regulowaniu zobowiązań, ale dla wielu utrzymanie domowego budżetu w równowadze wymaga ograniczania wydatków i rezygnacji z przyjemności – wskazuje raport firmy KRUK „Indeksy Finansowe 2026”.

O TYM SIĘ MÓWI

Samobójcza śmierć żołnierza dotyka całe jego otoczenie. Kluczową rolę odgrywa wsparcie kapelanów, dowódców i psychologów

Śmierć samobójcza jednej osoby może dotknąć około 135 osób, w tym członków rodziny, przyjaciół, współpracowników i innych ludzi z jej otoczenia.

Sztuczna inteligencja zdobywa zaufanie użytkowników. Potrafi naśladować empatię, ale nie zastąpi relacji z ludźmi

Co szósta osoba na świecie czuje się samotna, a chatboty oparte na sztucznej inteligencji potrafią zaspokajać ludzką potrzebę bycia zauważonym.

Prywatyzacja ochrony zdrowia postępuje. Publiczne szpitale mogą tego nie udźwignąć

W ciągu ostatnich dwóch lat z publicznej opieki zdrowotnej korzystało 84,7 proc. Polaków, a z prywatnej 65,9 proc. 70 proc. osób z tej drugiej grupy skorzystało z usług prywatnych z uwagi na krótszy czas oczekiwania lub brak dostępności świadczenia w NFZ –…