środa, 18 listopada, 2026
Godzinnik.pl Polska Samobójcza śmierć żołnierza dotyka całe jego otoczenie. Kluczową rolę odgrywa wsparcie...

Samobójcza śmierć żołnierza dotyka całe jego otoczenie. Kluczową rolę odgrywa wsparcie kapelanów, dowódców i psychologów

Data publikacji:

Śmierć samobójcza jednej osoby może dotknąć około 135 osób, w tym członków rodziny, przyjaciół, współpracowników i innych ludzi z jej otoczenia. Dla niektórych z nich wiąże się to z długotrwałym stresem emocjonalnym, a także zwiększonym ryzykiem kryzysu zdrowia psychicznego – wynika z badań przytoczonych w raporcie „Po samobójstwie. Jakiego modelu postwencji potrzebuje Polskie Wojsko?” przygotowanym przez Wojskowy Instytut Medyczny – PIB. Jego autorzy wskazują na istotną rolę w działaniach postwencyjnych m.in. kapelanów, dowódców czy też psychologów.

– Badania amerykańskie wskazują na istotną rolę kapelanów we wspieraniu żołnierzy, zarówno w radzeniu sobie z kryzysami psychicznymi, jak też w sytuacjach na przykład śmierci samobójczej kolegi z pododdziału. Badania wyraźnie mówią, że o ile kontakt z psychologiem, szukanie pomocy specjalistycznej może prowadzić do różnych obaw związanych z ujawnianiem swojej wrażliwości i tego, jak reagujemy na kryzys w jednostce wojskowej, o tyle obecność kapelana jest traktowana jako kontakt, który jest bardziej nieformalny, gwarantuje trochę większą poufność – mówi agencji Newseria dr hab. Justyna Klingemann, prof. WIM-PIB, ekspertka Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii Wojskowego Instytutu Medycznego – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie, współautorka raportu.

Jak wynika z raportu, duchowość może być źródłem wsparcia po śmierci samobójczej żołnierza. Modlitwa, udział w rytuałach religijnych, kontakt ze wspólnotą czy rozmowa z kapelanem mogą pomagać w poszukiwaniu znaczenia i radzeniu sobie z poczuciem osamotnienia.

– Rola posługi duchowej i wsparcia w pytaniach egzystencjalnych, które bardzo często wywołuje śmierć samobójcza, będzie tutaj bardzo istotna. Kiedy pomyślimy o zdarzeniu samobójczym, to wyobrażamy sobie, że to nieuchronnie rodzi pytania o nasz własny system wartości, o to, jak my sami zareagowaliśmy w tej sytuacji, czy mogliśmy zrobić coś więcej, jaka jest nasza odpowiedzialność i wina. Te pytania naturalnie mają charakter dużo bardziej egzystencjalny i tu obecność kapelana jest kluczowa – podkreśla prof. Justyna Klingemann.

Kapelani nie zastępują jednak psychologa czy psychiatry. Ich rolą może być przede wszystkim obecność, uważne słuchanie czy udzielanie wsparcia duchowego. Kapelan, który regularnie kontaktuje się z żołnierzami i ich rodzinami, może również jako jeden z pierwszych zauważyć pogorszenie ich funkcjonowania i zachęcić do konsultacji specjalistycznej.

– Kapelan jest osobą, która w naturalny sposób pojawia się w sytuacjach związanych ze śmiercią, w związku z nabożeństwami, organizacją pogrzebu, nieformalnym kontaktem z rodziną czy też z bliskimi. Jeśli umie rozmawiać o samobójstwie, jego miejsce jest niezwykle ważne. On może udzielić wsparcia, wykorzystać różne praktyki religijne do tego, aby pomóc tę żałobę przeżyć, ale jednocześnie jest w stanie rozpoznać, kiedy ten kryzys robi się na tyle poważny, że warto zachęcić osobę przeżywającą bardzo trudne emocje do skorzystania z terapii – podkreśla ekspertka Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii WIM-PIB.

Prewencja i postwencja samobójcza wzajemnie się uzupełniają

W świetle raportu WIM-PIB najczęściej mówi się o trzech filarach zapobiegania samobójstwom, a więc prewencji, interwencji kryzysowej oraz postwencji. W praktyce nie są to jednak trzy odrębne etapy, tylko wzajemnie przenikające się elementy jednego systemu ochrony zdrowia psychicznego.

– Kiedy mamy do czynienia ze zdarzeniem samobójczym, to ryzyko zachowań samobójczych w grupie osób dotkniętych taką śmiercią jest wyższe niż w populacji. O tym wiemy. Działania w postwencji są więc jednocześnie działaniami służącymi profilaktyce samobójstw, kryzysów psychicznych, dlatego że każdy z nas przeżywa żałobę, stratę po śmierci na bardzo różne sposoby. Jeśli na to się nałożą jakieś dodatkowe problemy i podatności, to może dojść do większego kryzysu psychicznego – tłumaczy prof. Justyna Klingemann.

- Reklama -

Ryzyko samobójcze w wojsku ma charakter wielowymiarowy i wynika z nakładania się czynników indywidualnych, środowiskowych oraz organizacyjnych. Skuteczna prewencja nie może się ograniczać do edukacji i pracy z pojedynczym żołnierzem, ale powinna obejmować również dowódców, klimat organizacyjny, dostęp do pomocy, a także bezpieczne przechowywanie broni i innych środków, które mogą zostać wykorzystane do odebrania sobie życia. Postwencja z kolei nie jest końcem działań profilaktycznych, ale ich integralną częścią i ważnym elementem systemowego podejścia do zapobiegania samobójstwom w środowisku wojskowym – wynika z raportu WIM-PIB.

Postwencja jako wspólne zadanie całego środowiska wojskowego 

Jednym z wniosków z raportu WIM-PIB jest odejście od postrzegania postwencji jako zadania wyłącznie specjalistów zdrowia psychicznego. Psychologowie i inni specjaliści są niezbędni w ocenie ryzyka, udzielaniu pomocy, kierowaniu do dalszego leczenia i koordynowaniu wsparcia, jednak nie mogą zastąpić relacji i codziennego funkcjonowania wspólnoty wojskowej. Dowódcy, bezpośredni przełożeni, współtowarzysze służby i kapelani tworzą środowisko, w którym osoba dotknięta kryzysem lub stratą może pozostać sama ze swoim doświadczeniem albo otrzymać sygnał, że może mówić i szukać pomocy. 

– Oczywiście są tu niezbędne mocno i dobrze ustalone role oraz zasady, a także współpraca pomiędzy psychologami, psychiatrami a kapelanem wojskowym, żeby ufali sobie nawzajem i wiedzieli, jak kierować do siebie osoby potrzebujące pomocy. To działa w wielu siłach zbrojnych i chcielibyśmy wzmocnić rolę kapelanów wojskowych również w naszej armii – zaznacza ekspertka Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii WIM-PIB. – Współpraca kapelana ze specjalistami zdrowia psychicznego jest niezwykle ważna i dobrze, żeby role i odpowiedzialności były tutaj jasno podzielone. Ważne jest to, aby kapelan wiedział, w którym momencie kończy się jego rola duszpasterska polegająca na udzieleniu wsparcia czy pierwszej pomocy emocjonalnej, a zaczyna się moment, kiedy pojawiające się wątpliwości warto skonsultować ze specjalistą, a być może zachęcić tę osobę do skorzystania ze specjalistycznej pomocy.

Źródło: Newseria

NAJNOWSZE INFORMACJE

Samobójcza śmierć żołnierza dotyka całe jego otoczenie. Kluczową rolę odgrywa wsparcie kapelanów, dowódców i psychologów

Śmierć samobójcza jednej osoby może dotknąć około 135 osób, w tym członków rodziny, przyjaciół, współpracowników i innych ludzi z jej otoczenia.

Sztuczna inteligencja zdobywa zaufanie użytkowników. Potrafi naśladować empatię, ale nie zastąpi relacji z ludźmi

Co szósta osoba na świecie czuje się samotna, a chatboty oparte na sztucznej inteligencji potrafią zaspokajać ludzką potrzebę bycia zauważonym.

Prywatyzacja ochrony zdrowia postępuje. Publiczne szpitale mogą tego nie udźwignąć

W ciągu ostatnich dwóch lat z publicznej opieki zdrowotnej korzystało 84,7 proc. Polaków, a z prywatnej 65,9 proc. 70 proc. osób z tej drugiej grupy skorzystało z usług prywatnych z uwagi na krótszy czas oczekiwania lub brak dostępności świadczenia w NFZ –…

Odwrót od kontraktów B2B i pracy zdalnej w IT. Branża wraca na etaty i do biur, a podwyżki wyhamowują

Na polskim rynku IT przybywa rekrutacji na umowę o pracę, a maleje liczba projektów realizowanych w modelu B2B. Pracodawcy coraz częściej oczekują też obecności pracowników w biurach.

Technologia 3D do przygotowania kostiumów, Monty Python i rock w stylu Ozzy’ego Osbourne’a Nowatorski musical ożywia mazowieckie legendy

Musical „Gdzie jest Róża?” łączy komedię, przygodę, kryminał, baśń i współczesny teatr muzyczny. Punktem wyjścia do napisania libretta była pozornie rutynowa procedura: terenowy spis legend mazowieckich, mający potwierdzić istnienie i aktywność ich bohaterów…

Unia Europejska szuka pieniędzy na zbrojenia i spłatę długu. Podatek od kryptowalut i wielkich firm wciąż na stole

Większe wydatki na bezpieczeństwo i konkurencyjność, utrzymanie wsparcia dla rolnictwa i regionów, a jednocześnie spłata długu zaciągniętego na odbudowę po pandemii – to wyzwania stojące przed negocjatorami unijnego budżetu na lata 2028–2034.

Transformacja energetyczna wymaga znacznych inwestycji. Powinny na nich zyskać także polskie firmy

Ponad połowa mocy zainstalowanej w polskiej energetyce przypada na odnawialne źródła energii. Sieci nie są jednak w pełni przygotowane na odbiór coraz większej ilości energii produkowanej przez OZE.

Ponad 440 tys. ton szkła rocznie trafia na składowiska zamiast do recyklingu. Zmiany w systemie zbiórki mogłyby to zmienić

Ponad 440 tys. ton szkła opakowaniowego rocznie zamiast do recyklingu trafia na składowiska. Według raportu „Nowy biznesplan dla szkła 2026–2030” oznacza to straty dla samorządów i dodatkowe koszty produkcji dla hut, a co za tym idzie także koszty…

Rosja nasila ataki na ludność cywilną i infrastrukturę Ukrainy. Zagrożone są także dostawy pomocy humanitarnej

Od początku pełnoskalowej rosyjskiej inwazji na Ukrainę zginęło blisko 18 tys. cywilów, w tym 850 dzieci, a ponad 55 tys. zostało rannych – wynika z danych ONZ.

Prawie 90 procent projektów AI w bankach utknęło w testach. Przełom mają przynieść autonomiczni agenci

Banki coraz chętniej testują sztuczną inteligencję, ale wiele projektów zatrzymuje się na etapie pilotażu. Problemem często nie jest sama technologia, lecz brak odpowiedniego przygotowania organizacji.

Jacek Kawalec: Zenek Martyniuk nic mi nie musiał udowadniać. Słuchacze disco polo i tak nie rozróżniają, co jest na żywo

Aktor zaznacza, że jego intencją nigdy nie było personalne atakowanie popularnego wykonawcy czy próba ośmieszenia go, tylko zwrócenie uwagi na zjawisko korzystania z playbacku podczas koncertów muzyki disco polo.

Polacy coraz mniej optymistycznie patrzą na swoje finanse. Wielu rezygnuje z przyjemności, by uniknąć zaległości

88 proc. Polaków nie ma zaległości w regulowaniu zobowiązań, ale dla wielu utrzymanie domowego budżetu w równowadze wymaga ograniczania wydatków i rezygnacji z przyjemności – wskazuje raport firmy KRUK „Indeksy Finansowe 2026”.

O TYM SIĘ MÓWI

Samobójcza śmierć żołnierza dotyka całe jego otoczenie. Kluczową rolę odgrywa wsparcie kapelanów, dowódców i psychologów

Śmierć samobójcza jednej osoby może dotknąć około 135 osób, w tym członków rodziny, przyjaciół, współpracowników i innych ludzi z jej otoczenia.

Sztuczna inteligencja zdobywa zaufanie użytkowników. Potrafi naśladować empatię, ale nie zastąpi relacji z ludźmi

Co szósta osoba na świecie czuje się samotna, a chatboty oparte na sztucznej inteligencji potrafią zaspokajać ludzką potrzebę bycia zauważonym.

Prywatyzacja ochrony zdrowia postępuje. Publiczne szpitale mogą tego nie udźwignąć

W ciągu ostatnich dwóch lat z publicznej opieki zdrowotnej korzystało 84,7 proc. Polaków, a z prywatnej 65,9 proc. 70 proc. osób z tej drugiej grupy skorzystało z usług prywatnych z uwagi na krótszy czas oczekiwania lub brak dostępności świadczenia w NFZ –…