– Dziecko korzystające bez ograniczeń ze smartfona czy tabletu szybko traci zainteresowanie innymi aktywnościami, a ekran staje się dla niego głównym źródłem przyjemności i sposobem radzenia sobie z emocjami – podkreśla psycholożka dziecięca Agnieszka Misiak. Ponieważ niedojrzały mózg dziecka nie potrafi samodzielnie opierać się pokusom, to rodzice muszą wyznaczać jasne granice i proponować alternatywne formy spędzania wolnego czasu.
– Nie możemy ufać, że dziecko będzie samo hamować impuls sięgania po ekran i jeśli ma telefon albo iPada, to umówi się z nami na pół godziny albo godzinę dziennie i będzie tego pilnowało. Do tego trzeba mieć rozwinięte płaty czołowe, a dziecko nie ma jeszcze na tyle dojrzałego mózgu, żeby było w stanie zwalczyć taką pokusę – mówi agencji Newseria Agnieszka Misiak, psycholożka dziecięca.
Z raportu „Internet dzieci 2026” wynika, że z internetu korzysta 2,6 mln dzieci w wieku 7–14 lat, czyli 81 proc. tej grupy wiekowej. Spędzają w sieci średnio 4 godziny i 25 minut dziennie. 40 proc. tego czasu przypada na media społecznościowe, w tym 29 proc. na TikToka.
Nadmierne korzystanie z ekranów i jego konsekwencje
Z raportu NASK „Nastolatki” wynika, że 52 proc. nastolatków korzysta z telefonu dłużej, niż zamierzało, a 31 proc. próbowało ograniczyć czas korzystania z urządzenia, ale bez powodzenia. Ponad jedna czwarta (26 proc.) przyznaje, że z powodu używania smartfona zaniedbuje zaplanowane czynności lub obowiązki.
– Jeśli dzieci nie mają ustalonych żadnych granic i mogą tego ekranu używać, ile chcą, to trochę tak, jakbyśmy dali dziecku klucze do cukierni i oczekiwali, że ono zatrzyma się po jednym pączku, góra po dwóch, bo wiadomo, że trzy pączki to już jest niezdrowo. Dokładnie tym samym skutkuje dostęp bez limitu do ekranu. Tyle że po nielimitowanych słodyczach dziecko będzie bolał brzuch, będzie miało nadwagę, a tutaj będziemy mieć totalne rozregulowanie, narażenie na kontakt z treściami, na które dziecko nie jest gotowe rozwojowo – mówi psycholożka.
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podkreśla, że odsetek nastolatków wykazujących oznaki problemowego korzystania z mediów społecznościowych wzrósł z 7 proc. w 2018 roku do 11 proc. w 2022 roku. Chodzi m.in. o trudności z kontrolowaniem korzystania z tych platform i negatywne konsekwencje dla codziennego funkcjonowania. Z kolei 12 proc. nastolatków było zagrożonych problemowym korzystaniem z gier cyfrowych.
Raport NASK wskazuje, że 57 proc. rodziców deklaruje, że ustala zasady korzystania z internetu dotyczące m.in. czasu spędzanego online i dostępu do poszczególnych treści. Tymczasem potwierdza to zaledwie 21 proc. nastolatków, a 58 proc. twierdzi, że w ich domach nie obowiązują żadne takie reguły.
– Chodzi o to, żeby dorośli mieli nad tym pieczę. Do tego mamy naprawdę proste w obsłudze narzędzia – podkreśla Agnieszka Misiak. – Nie jest opowieścią o braku zaufania program, który kontroluje czas przed ekranem i blokuje wybrane gry czy komunikatory. Możemy na przykład wyłączyć dziecku dostęp do internetu od 8.00 do 16.00, a odblokować go dopiero po południu na godzinę – dokładnie tyle, ile wspólnie ustaliliśmy, że mu służy.
Zobacz również:
POLSKA · 19.11.2026Małgorzata Ohme o żonie Filipa Chajzera: Bianka jest dojrzała, a różnica wieku nie ma znaczenia. Mój mąż był o 11 lat starszyUstalanie limitów czasu ekranowego może prowadzić do konfliktów między dziećmi a rodzicami, szczególnie gdy trzeba przerwać grę lub rozmowę ze znajomymi. Złość czy protest to zdaniem psycholożki naturalna reakcja, która nie musi świadczyć o uzależnieniu od urządzenia. Najlepszą radą jest przeczekanie tego stanu.
Czym zastąpić czas przed ekranem?
– Gdy mój układ nerwowy nie uczy się czerpać przyjemności i regeneracji z wielu aktywności, to uczy się, że jedynym źródłem przyjemności jest ekran. Bardzo trudno później zabrać dziecko na spacer, żeby ono poczuło, że to jest fajne, bo ekran dostarcza ogromu wrażeń. Kończy się to tym, że dorośli mówią: ale on nic nie chce, nie chce iść na rower, nie chce wyjść do dzieci, nie chce iść do zoo czy na basen, chce tylko grać – mówi psycholożka.
Samo ograniczanie czasu przed ekranem nie wystarczy jednak, jeśli dziecko nie ma alternatywnych sposobów spędzania wolnego czasu.
– Nie możemy zakładać, że dziecko samo znajdzie sobie w wolnym czasie mądre i relaksujące zajęcie – to zadanie dorosłych. Gdy ma do wyboru ekran albo nudę, statystycznie wybierze ekran zamiast książki czy wyjścia na dwór. Dorośli powinni zadać sobie pytanie, z jaką propozycją ten ekran ma przegrać: czy jestem dostępna dla dziecka, czy oferuję wspólny spacer, basen, grę albo zwykłą rozmowę – mówi ekspertka.
Znaczenie mają również nawyki samych rodziców. Z polskiego badania „Brzdąc w sieci 3.0”, dotyczącego dzieci w wieku przedszkolnym, wynika, że stres rodzicielski wiąże się z problemowym korzystaniem przez dzieci z urządzeń ekranowych. Badacze zwracają też uwagę, że rodzice często sięgają po takie rozwiązanie, gdy chcą uspokoić dziecko lub sami są przeciążeni codziennymi obowiązkami.
Amerykańska Akademia Pediatrii zaleca, aby zasady dotyczące korzystania z ekranów obejmowały wszystkich domowników, nie tylko dzieci. Zachęca do odkładania telefonów podczas posiłków i przed snem oraz wspólnego spędzania czasu bez urządzeń elektronicznych. Dzieci uczą się bowiem nawyków cyfrowych, obserwując zachowanie dorosłych.
– Tak jak dzieci uczą się jeść nożem i widelcem lub radzić sobie z emocjami, tak też patrząc na nas, dzień po dniu uczą się gospodarowania wolnym czasem – tłumaczy Agnieszka Misiak.
Źródło: Newseria









