Miliony uczniów wróciły dziś do szkolnych ławek, a wraz z nimi do szkół wkroczyła jedna z najdłuższych list zmian od lat. Zakaz korzystania z telefonów w podstawówkach, obowiązkowa edukacja zdrowotna, nowa podstawa programowa, powrót przyrody jako osobnego przedmiotu i rewolucja na stołówkach. Nowości jest tak dużo, że organizacje zrzeszające dyrektorów musiały wydłużyć swoje coroczne szkolenia z jednego do dwóch dni. Sprawdzamy, co konkretnie zmienia się w nowym roku szkolnym i co te zmiany oznaczają w praktyce dla uczniów oraz ich rodziców.
★ W skrócie: co się zmienia od 1 września
- 📵 W szkołach podstawowych zaczyna obowiązywać zakaz korzystania z telefonów i podobnych urządzeń podczas zajęć.
- 🩺 Edukacja zdrowotna staje się przedmiotem obowiązkowym. Nieobowiązkowa pozostaje jedynie wydzielona część dotycząca seksualności.
- 🧭 Do klas pierwszych i czwartych wchodzi nowa podstawa programowa „Kompas jutra”. Starsze roczniki kończą naukę według dotychczasowych zasad.
- 🌍 Wraca przyroda jako przedmiot interdyscyplinarny, łączący biologię, geografię, chemię i fizykę. Pojawiają się też zajęcia praktyczno-techniczne.
- ⛪ Lekcje religii mają być planowane na pierwszych lub ostatnich godzinach w danym dniu, chyba że uczęszcza na nie cała klasa.
- 🥦 Na stołówkach pojawiają się nowe zasady żywienia inspirowane tak zwaną dietą planetarną, z większym udziałem warzyw i produktów roślinnych.
Telefony w depozycie. Zakaz, który łatwiej ogłosić, niż wyegzekwować
Najgłośniejszą zmianą jest zakaz korzystania z telefonów komórkowych i podobnych urządzeń w szkołach podstawowych. Pomysł od miesięcy budzi emocje wśród rodziców, choć w wielu placówkach podobne ograniczenia obowiązują od dawna na mocy wewnętrznych regulaminów, wypracowanych wspólnie z rodzicami i uczniami.
Dyrektorzy podchodzą do nowych przepisów z dystansem. Jak przyznaje Marek Pleśniar, dyrektor biura Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Kadry Kierowniczej Oświaty, przepisy nie precyzują kwestii technicznych, a szkoły nie dostały realnych narzędzi prawnych do egzekwowania zakazu. Nie wiadomo też, kto miałby zapłacić za szafki czy pojemniki na oddawane urządzenia. Stowarzyszenie radzi placówkom, by nie popadały w skrajności i nie przerzucały kosztów zakupu specjalnych depozytów na rodziców ani na szkolne budżety.
Edukacja zdrowotna obowiązkowa, ale nie w całości
Drugą dużą nowością jest zmiana statusu edukacji zdrowotnej. Przedmiot, który do tej pory budził spory, staje się obowiązkowy dla wszystkich uczniów. Wydzielono z niego jednak część dotyczącą seksualności i to właśnie ona pozostaje nieobowiązkowa. O udziale dziecka w tych zajęciach nadal decydują rodzice.
Co ciekawe, szkoły nie zgłaszają większych problemów kadrowych przy obsadzaniu nowego przedmiotu. Przepisy dają dyrektorom sporą elastyczność w doborze nauczycieli, którzy mogą go prowadzić. Zdaniem ekspertów to ułatwia zapełnienie wakatów, choć rodzi pytania o głębię merytorycznego przygotowania prowadzących.
„Kompas jutra”, czyli dwie podstawy programowe naraz
Od września do klas pierwszych i czwartych szkół podstawowych wchodzi nowa podstawa programowa, znana pod nazwą „Kompas jutra”. Docelowo obejmie wszystkie roczniki, ale przez najbliższe lata w szkołach będą funkcjonować równolegle dwa systemy. I to jest, zdaniem dyrektorów, jedno z największych wyzwań nowego roku.
W praktyce ten sam nauczyciel poprowadzi lekcję w klasie czwartej według nowej podstawy, a chwilę później wejdzie do klasy piątej, gdzie obowiązują stare zasady. To oznacza podwójne przygotowania, podwójne rozkłady materiału i podwójną dokumentację. Najłatwiej będą miały nauczycielki nauczania początkowego, bo w klasach 1-3 nowa podstawa wchodzi naturalnie od pierwszej klasy.
Zobacz również:
POLSKA · 02.09.2026Zerwał śmigłowcem linię energetyczną, wysiadł, obejrzał szkody i odleciał. Pilot sam zgłosił się na policjęPrzyroda wraca do planu lekcji
Wraz z nową podstawą do szkół wraca przyroda, tym razem pomyślana jako przedmiot interdyscyplinarny, łączący zagadnienia z biologii, geografii, chemii i fizyki. Obok niej pojawiają się zajęcia praktyczno-techniczne. Sam kierunek zmian eksperci oceniają dobrze, bo o zintegrowanym nauczaniu w starszych klasach podstawówki środowisko oświatowe mówiło od lat.
Diabeł tkwi jednak w kadrach. Do prowadzenia przyrody dopuszczono nauczycieli bardzo różnych specjalności, od chemików po wuefistów. Taka elastyczność ułatwia łatanie wakatów, ale wymaga od szkół przemyślanego podziału materiału, na przykład na bloki tematyczne prowadzone przez różnych nauczycieli. Bez inwestycji w szkolenia jakość nowego przedmiotu może być bardzo nierówna.
Stołówki po nowemu. Dieta planetarna wchodzi do szkół
Sporo emocji budzą zmiany w szkolnym żywieniu. Nowe zasady, inspirowane tak zwaną dietą planetarną, zakładają większy udział warzyw, owoców i produktów roślinnych w posiłkach wydawanych na stołówkach. W komentarzach rodziców i części dyrektorów wraca jednak argument znany z poprzednich prób reformowania szkolnych jadłospisów: dzieci po prostu nie zjedzą tego, co im się odgórnie zaordynuje.
Doświadczenia sprzed lat, gdy ze szkolnych kuchni na pewien czas zniknęły sól i pieprz, pokazują, że między szczytnymi założeniami a szkolną rzeczywistością bywa przepaść. Wtedy intendentki i kucharki uczyły się na szkoleniach, jak gotować zdrowo i tak, by dzieci w ogóle chciały to jeść. Teraz podobna lekcja czeka stołówki po raz kolejny.
| Zmiana | Kogo dotyczy w roku 2026/2027 |
|---|---|
| 📵 Zakaz telefonów | uczniowie szkół podstawowych |
| 🩺 Obowiązkowa edukacja zdrowotna | wszyscy uczniowie, moduł o seksualności za zgodą rodziców |
| 🧭 Nowa podstawa „Kompas jutra” | klasy 1 i 4 szkół podstawowych |
| 🌍 Przyroda interdyscyplinarna | uczniowie objęci nową podstawą programową |
| ⛪ Religia na skraju planu lekcji | wszystkie szkoły, wyjątek gdy uczęszcza cała klasa |
| 🥦 Nowe zasady żywienia | stołówki szkolne w całym kraju |
Prawo pisane rzutem na taśmę
⚠️ Na co zwracają uwagę dyrektorzy. Część kluczowych przepisów powstawała dosłownie na ostatniej prostej. Nowe rozporządzenie w sprawie nadzoru pedagogicznego podpisano 26 sierpnia, na kilka dni przed pierwszym dzwonkiem, przez co szkoły musiały błyskawicznie poprawiać przygotowane wcześniej plany. Rodzice powinni więc uzbroić się w cierpliwość, bo szczegółowe rozwiązania, od regulaminów dotyczących telefonów po nowe jadłospisy, będą się w wielu placówkach docierać jeszcze przez całą jesień.
Organizacyjnie nowy rok szkolny również różni się od poprzednich. O tym, jak wygląda kalendarz na najbliższe miesiące, w tym terminy ferii, egzaminów i długich weekendów, pisaliśmy szczegółowo w artykule o kalendarzu roku szkolnego 2026/2027.
Najczęstsze pytania o zmiany w szkołach
Czy dziecko może w ogóle zabrać telefon do szkoły?
Tak. Zakaz dotyczy korzystania z urządzeń na terenie szkoły, a nie ich posiadania. Szczegółowe zasady, na przykład to, czy telefony trafią do depozytu, czy pozostaną w plecakach, określa regulamin konkretnej placówki.
Czy mogę wypisać dziecko z edukacji zdrowotnej?
Z zasadniczej części przedmiotu nie, bo staje się on obowiązkowy. Decyzja rodziców dotyczy wyłącznie wydzielonego modułu poświęconego seksualności, który pozostaje nieobowiązkowy.
Moje dziecko idzie do klasy piątej. Czy uczy się już według nowej podstawy?
Nie. Nowa podstawa programowa obejmuje w tym roku klasy pierwsze i czwarte. Starsze roczniki kontynuują naukę według dotychczasowych zasad aż do końca swojego etapu edukacji.
Czy szkolne obiady będą teraz wyłącznie wegetariańskie?
Nie. Nowe zasady zwiększają udział warzyw i produktów roślinnych w jadłospisach, ale nie oznaczają całkowitej rezygnacji z mięsa. O konkretnych menu decydują stołówki, które muszą zmieścić się w nowych wytycznych.
