Odszedł człowiek, którego życiorysem można by obdzielić kilka filmów wojennych. W wieku 109 lat zmarł kapitan Tadeusz Lutak pseudonim „Pancerz”, najstarszy mężczyzna w Polsce, najstarszy czołgista w historii Wojska Polskiego i jeden z ostatnich żyjących żołnierzy września 1939 roku. Informację o jego śmierci przekazały w poniedziałek wieczorem Wojska Obrony Terytorialnej. Całe swoje długie życie związał z Podkarpaciem, gdzie do końca pozostawał żywą legendą.
★ Najważniejsze informacje
- 🕯️ Kpt. Tadeusz Lutak ps. „Pancerz” zmarł w wieku 109 lat. Był najstarszym mężczyzną w Polsce i najstarszym czołgistą w historii Wojska Polskiego.
- 🏍️ We wrześniu 1939 r. służył w 10. Brygadzie Kawalerii gen. Maczka jako goniec motocyklowy. Meldunki woził na legendarnym Sokole 1000.
- ⛓️ Po walkach trafił do niemieckiej niewoli, z której brawurowo uciekł z transportu i wrócił w rodzinne strony.
- 🎖️ Od 1940 r. działał w konspiracji ZWZ-AK, a w 1944 r. dowodził drużyną dywersyjną Armii Krajowej w Strzyżowie.
- 📖 Swoje przeżycia opisał we wspomnieniach „Wojenne losy Strzyżowiaków”. W 2023 r. odebrał nominację na stopień kapitana.
Od czołgów w Żurawicy po wrzesień 1939
Tadeusz Lutak urodził się 29 sierpnia 1917 roku w Żarnowej koło Strzyżowa. Wojskową drogę zaczął jako dwudziestolatek w słynnym 2. Batalionie Pancernym w Żurawicy. Jako kierowca czołgu Vickers brał udział w operacjach na Zaolziu, Spiszu i Orawie w 1938 roku. Ukończył szkołę podoficerską ze stopniem starszego strzelca i odznaką „strzelca dobrego”.
We wrześniu 1939 roku znalazł się w składzie 121. Kompanii Czołgów Lekkich 10. Brygady Kawalerii, dowodzonej przez generała Stanisława Maczka. Pełnił funkcję gońca motocyklowego: na legendarnym Sokole 1000 woził kluczowe meldunki wzdłuż linii frontu, uczestnicząc między innymi w ciężkich walkach pod Jordanowem. Po bojach w rejonie Starego Dzikowa dostał się do niemieckiej niewoli. Długo w niej jednak nie zabawił, bo zdołał uciec z transportu i przedostać się w rodzinne strony.
„Pancerz” w konspiracji
Okupacja oznaczała dla niego lata ukrywania się i walki. Aby uniknąć wywózki na roboty do Rzeszy, pracował przy budowie schronu kolejowego w Strzyżowie i jako woźnica. Równocześnie od 1940 roku działał w strukturach ZWZ-AK pod pseudonimem „Pancerz”. Służył w placówkach podziemnych w grupie Stanisława Mikulskiego „Żmii” oraz w ośrodku porucznika Józefa Lutaka „Orła”. W 1944 roku, w stopniu kaprala, dowodził już drużyną dywersyjną Armii Krajowej w Strzyżowie.
„Ja byłem wyznaczony z 4 razy na roboty do Niemiec. Ani raz żem nie pojechał, ale w domu nie spałem nigdy, w obcych stodołach, co gospodarz nawet nie wiedział. Z tyłu drzwi się otworzyło, garstkę słomy i na tym ten człowiek spał, a rano to trzeba było wcześniej wstać jak ten gospodarz, żeby nie złapał, bo byli i tacy, którzy donosili” – wspominał po latach w poruszającej relacji zachowanej w archiwach Instytutu Pamięci Narodowej.
Zobacz również:
POLSKA · 06.10.2026Nocny pożar w krakowskim szpitalu. Pielęgniarki ruszyły na ratunek, zanim przyjechała strażŻycie kpt. Tadeusza Lutaka w datach
| Rok | Wydarzenie |
|---|---|
| 1917 | przychodzi na świat w Żarnowej koło Strzyżowa |
| 1937-1938 | służba w 2. Batalionie Pancernym w Żurawicy, operacje na Zaolziu, Spiszu i Orawie |
| 1939 | goniec motocyklowy w brygadzie gen. Maczka, walki pod Jordanowem, niewola i ucieczka |
| 1940-1944 | konspiracja w ZWZ-AK jako „Pancerz”, od 1944 r. dowódca drużyny dywersyjnej w Strzyżowie |
| 2001 | publikuje wspomnienia „Wojenne losy Strzyżowiaków” |
| 2023 | odbiera oficjalną nominację na stopień kapitana |
| 2026 | umiera w wieku 109 lat jako najstarszy mężczyzna w Polsce |
Świadek historii do ostatnich dni
Po wkroczeniu wojsk sowieckich i krótkim pobycie na Ziemiach Odzyskanych wrócił do rodzinnej Żarnowej, gdzie przez dekady prowadził gospodarstwo rolne i pracował jako masarz. Przez całe powojenne życie aktywnie uczestniczył w życiu środowisk kombatanckich i chętnie dzielił się swoją historią z młodzieżą.
Za zasługi bojowe i postawę obywatelską odznaczono go między innymi Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Armii Krajowej, Krzyżem Partyzanckim i Medalem „Za udział w wojnie obronnej 1939”. Instytut Pamięci Narodowej uhonorował go nagrodą „Świadek Historii”. Wraz z jego odejściem kończy się pewna epoka: żegnamy jednego z ostatnich ludzi, którzy z bronią w ręku bronili Polski we wrześniu 1939 roku.
Najczęstsze pytania
Kim był kpt. Tadeusz Lutak?
To uczestnik kampanii wrześniowej 1939 roku, goniec motocyklowy w 10. Brygadzie Kawalerii gen. Maczka, a później żołnierz konspiracji ZWZ-AK o pseudonimie „Pancerz”. W chwili śmierci był najstarszym mężczyzną w Polsce i najstarszym czołgistą w historii Wojska Polskiego.
Ile lat miał najstarszy Polak?
Kpt. Tadeusz Lutak zmarł w wieku 109 lat. Urodził się 29 sierpnia 1917 roku w Żarnowej na Podkarpaciu, jeszcze przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości.
Czym zasłużył się w czasie wojny?
Woził meldunki na linii frontu we wrześniu 1939 roku, uciekł z niemieckiego transportu jenieckiego, a w konspiracji doszedł do funkcji dowódcy drużyny dywersyjnej AK w Strzyżowie. Został odznaczony m.in. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski i Krzyżem Armii Krajowej.
