niedziela, 22 listopada, 2026
Godzinnik.pl Polska Ani za krótko, ani za długo. Naukowcy wskazali dokładny przedział snu, przy...

Ani za krótko, ani za długo. Naukowcy wskazali dokładny przedział snu, przy którym organizm starzeje się najwolniej

Data publikacji:

Ani za krótko, ani za długo. Naukowcy wskazali dokładny przedział snu, przy którym organizm starzeje się najwolniej
Naukowcy ustalili, że dla organizmu najkorzystniejszy jest sen od 6,4 do 7,8 godziny na dobę (zdjęcie ilustracyjne). Fot. elizabeth lies / StockSnap / CC0

Zarwane noce szkodzą, to wiadomo nie od dziś. Okazuje się jednak, że weekendowe odsypianie do południa wcale nie jest dla organizmu nagrodą. Naukowcy z Columbia University przeanalizowali dane blisko pół miliona osób i doszli do wniosku, że zarówno zbyt krótki, jak i zbyt długi sen przyspieszają biologiczne starzenie. Najwolniej starzały się organizmy ludzi, którzy spali od 6,4 do 7,8 godziny na dobę. I nie chodzi tylko o mózg, ale też o serce, płuca i układ odpornościowy.

★ W skrócie: co ustalili naukowcy

  • 😴 Najwolniejsze biologiczne starzenie zaobserwowano u osób śpiących od 6,4 do 7,8 godziny na dobę.
  • 📊 Analiza objęła dane około pół miliona osób oraz 17 układów i narządów.
  • 🧠 Wykorzystano 23 zegary biologiczne, czyli modele szacujące rzeczywisty wiek narządów.
  • ⚠️ Sen krótszy niż 6 godzin wiązał się m.in. z depresją, otyłością, cukrzycą typu 2 i nadciśnieniem.
  • 🛌 Także sen dłuższy niż 8 godzin łączył się z chorobami, m.in. płuc i układu pokarmowego.
  • 🔬 Badanie miało charakter obserwacyjny, więc o przyczynach i skutkach naukowcy wypowiadają się ostrożnie.

Pół miliona przebadanych osób i 23 biologiczne zegary

Dotychczasowe badania nad długością snu koncentrowały się głównie na jego związku ze starzeniem mózgu. Nowa publikacja zespołu z Columbia University idzie znacznie dalej. Naukowcy sięgnęli po dane około pół miliona uczestników i za pomocą 23 tak zwanych zegarów biologicznego starzenia ocenili tempo starzenia aż 17 układów i narządów.

Czym są owe zegary? To modele obliczeniowe, które na podstawie wyników badań obrazowych oraz stężenia różnych cząsteczek we krwi szacują, czy dany narząd jest biologicznie młodszy, czy starszy, niż wynikałoby to z daty urodzenia. Dzięki temu można sprawdzić, jak styl życia, w tym sen, odbija się na kondycji serca, płuc czy układu odpornościowego, zanim jeszcze pojawią się objawy choroby.

Infografika przedstawiająca optymalną długość snu i skutki zbyt krótkiego oraz zbyt długiego spania
Najważniejsze wnioski z badania. Opracowanie własne na podstawie publikacji zespołu Columbia University

Za krótki sen szkodzi. Za długi, co ciekawe, również

Gdy badacze zestawili biologiczny wiek narządów z deklarowaną długością snu, w niemal wszystkich układach organizmu pojawiła się ta sama zależność. Oznaki przyspieszonego starzenia częściej występowały zarówno u osób śpiących mniej niż sześć godzin na dobę, jak i u tych, które regularnie spały ponad osiem godzin. Złoty środek wypadł w przedziale od 6,4 do 7,8 godziny.

Lista chorób powiązanych z niewłaściwą długością snu robi wrażenie. Zbyt krótkie noce łączyły się z epizodami depresyjnymi, zaburzeniami lękowymi, otyłością, cukrzycą typu 2, nadciśnieniem, chorobą niedokrwienną serca i zaburzeniami rytmu serca. Z kolei zarówno niedobór, jak i nadmiar snu wiązały się z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, astmą oraz dolegliwościami układu pokarmowego, w tym zapaleniem żołądka i refluksem.

Długość snu Co zaobserwowali badacze?
⏱️ Poniżej 6 godzinszybsze starzenie narządów, częstsza depresja, otyłość, cukrzyca typu 2, nadciśnienie, choroby serca
✅ 6,4 do 7,8 godzinynajwolniejsze tempo biologicznego starzenia w niemal wszystkich badanych układach
🛌 Powyżej 8 godzinponownie szybsze starzenie oraz częstsze choroby płuc i układu pokarmowego
Związek długości snu z tempem starzenia organizmu według badania Columbia University

Sen jak barometr zdrowia całego organizmu

Ciekawym wątkiem badania jest relacja między snem a depresją w późniejszym wieku. Autorzy zastrzegają, że praca miała charakter obserwacyjny, nie sposób więc rozstrzygnąć, czy to nieodpowiednia długość snu zwiększa ryzyko depresji, czy raczej depresja zaburza sen. Analizy sugerują jednak, że przy zbyt krótkim śnie związek z depresją może być bardziej bezpośredni, natomiast przy długim śnie część zależności wynika ze zmian w starzeniu mózgu i tkanki tłuszczowej.

Najważniejszy wniosek? Zdaniem autorów długość snu jest powiązana ze stanem wielu narządów jednocześnie i może służyć jako jeden ze wskaźników funkcjonowania całego organizmu. Mówiąc prościej: to, jak śpimy, mówi o naszym zdrowiu więcej, niż mogłoby się wydawać. Naukowcy zaznaczają przy tym, że potrzebne są dalsze badania, by ustalić, które z zaobserwowanych zależności mają charakter przyczynowy.

💡 Jak zadbać o zdrowy sen? Kilka sprawdzonych zasad:

  • kładź się i wstawaj o stałych porach, także w weekendy,
  • na godzinę przed snem odłóż telefon, niebieskie światło opóźnia wydzielanie melatoniny,
  • unikaj kofeiny po południu i ciężkich posiłków tuż przed położeniem się,
  • zadbaj o chłodną, ciemną i cichą sypialnię, optymalna temperatura to około 18-20 st. C,
  • jeśli mimo wszystko śpisz źle od tygodni, porozmawiaj z lekarzem, bezsenność się leczy.

Najczęstsze pytania o długość snu

Czy każdy potrzebuje dokładnie 6,4 do 7,8 godziny snu?

- Reklama -

Nie. Wskazany przedział to wartość, przy której w badanej populacji starzenie przebiegało najwolniej. Indywidualne zapotrzebowanie zależy m.in. od wieku, genów i trybu życia. Dzieci i nastolatki potrzebują znacznie więcej snu, a niewielkie odstępstwa u dorosłych nie są powodem do niepokoju, jeśli budzimy się wypoczęci.

Czy można odespać zarwane noce w weekend?

Częściowo tak, ale regularne wahania długości snu same w sobie obciążają organizm. Badacze coraz częściej wskazują, że dla zdrowia liczy się nie tylko liczba przespanych godzin, ale też regularność. Lepiej spać codziennie po siedem godzin niż w tygodniu po pięć, a w weekend po dziesięć.

Skąd mam wiedzieć, że śpię za długo?

Sygnałem ostrzegawczym jest sytuacja, w której mimo regularnego spania powyżej ośmiu, dziewięciu godzin wciąż czujemy się zmęczeni. Nadmierna senność bywa objawem chorób, m.in. bezdechu sennego, niedoczynności tarczycy czy depresji. W takiej sytuacji warto skonsultować się z lekarzem pierwszego kontaktu.

NAJNOWSZE INFORMACJE

Rafał Szatan: W dzisiejszym świecie nie pamiętamy już legend. Warto sięgnąć po książki i poszerzyć wiedzę

Rafał Szatan i Alicja Węgorzewska-Whiskerd zauważają, że Mazowsze ma wiele do zaoferowania zarówno miłośnikom historii, jak i osobom poszukującym ciekawych atrakcji turystycznych.

Ponad 93 proc. firm w Polsce utknęło na niskim poziomie cyfryzacji. Nie wykorzystują potencjału technologii

85 proc. przedsiębiorstw objętych badaniem firmy INEA korzysta z internetu o prędkości co najmniej 100 Mb/s, ale ponad 93 proc. jest na podstawowym lub średnio zaawansowanym poziomie cyfryzacji.

Europosłowie chcą zwiększyć budżet na politykę zagraniczną UE. Miliardy euro mają popłynąć na Ukrainę i odbudowę Strefy Gazy

Komisja Europejska chce przeznaczyć 200 mld euro na instrument Globalna Europa w ramach wieloletniego budżetu UE (WRF) na lata 2028–2034.

Mózg dziecka nie jest gotowy na walkę z pokusą ekranu. Rodzice powinni dać mu atrakcyjną alternatywę i przykład

– Dziecko korzystające bez ograniczeń ze smartfona czy tabletu szybko traci zainteresowanie innymi aktywnościami, a ekran staje się dla niego głównym źródłem przyjemności i sposobem radzenia sobie z emocjami – podkreśla psycholożka dziecięca Agnieszka Misiak.

Atomowy impuls dla polskiego biznesu. Tysiące kontraktów i nawet 100 mld zł dla krajowych wykonawców

Około 200 mld zł – tyle ma kosztować budowa pierwszej polskiej elektrowni jądrowej, która powstaje w gminie Choczewo na Pomorzu. – Szacujemy, że około połowy z tych środków może trafić do polskich firm.

Małgorzata Ohme o żonie Filipa Chajzera: Bianka jest dojrzała, a różnica wieku nie ma znaczenia. Mój mąż był o 11 lat starszy

Psycholożka zaznacza, że ma doświadczenie związku z mężczyzną starszym od niej o 11 lat, dlatego nie zamierza oceniać innych par wyłącznie przez pryzmat metryki.

Krucha równowaga na rynku ropy. Ceny spadają, ale dostawom z Bliskiego Wschodu wciąż grozi paraliż

Zgodnie z ostatnim raportem Międzynarodowej Agencji Energetycznej podaż ropy na światowym rynku zaczyna przewyższać popyt, a eksport z krajów Zatoki Perskiej rośnie, choć nadal pozostaje znacząco niższy niż przed wybuchem wojny w Iranie.

Premiera gry wymaga dobrej organizacji. Graczom bywa trudno pogodzić rozgrywkę z obowiązkami domowymi i czasem dla bliskich

Premiera długo wyczekiwanej gry wideo to dla części graczy wydarzenie, któremu podporządkowują swoje codzienne plany. Wygospodarowanie czasu na rozgrywkę oznacza jednak konieczność pogodzenia pasji z pracą, prowadzeniem domu i życiem rodzinnym.

Polskie technologie przegrywają w przetargach z kryterium najniższej ceny. Wdrażanie koncepcji local content idzie zbyt wolno

– Polskie firmy mają kompetencje, żeby przeprowadzić transformację energetyczną w kraju – uważa Maciej Wyczesany, prezes firmy Apator, produkującej m.in. rozwiązania do pomiaru energii.

Jolanta Kwaśniewska: Szczęście nie wymaga zdobywania Mount Everestu. Wracam do dziecięcych marzeń – maluję akwarelami i planuję kurs garncarstwa

– Nie trzeba podróżować na drugi koniec świata, poznawać sławnych ludzi, realizować listy spektakularnych osiągnięć ani żyć według cudzych scenariuszy, by czuć się szczęśliwym – uważa była pierwsza dama.

Samobójcza śmierć żołnierza dotyka całe jego otoczenie. Kluczową rolę odgrywa wsparcie kapelanów, dowódców i psychologów

Śmierć samobójcza jednej osoby może dotknąć około 135 osób, w tym członków rodziny, przyjaciół, współpracowników i innych ludzi z jej otoczenia.

Sztuczna inteligencja zdobywa zaufanie użytkowników. Potrafi naśladować empatię, ale nie zastąpi relacji z ludźmi

Co szósta osoba na świecie czuje się samotna, a chatboty oparte na sztucznej inteligencji potrafią zaspokajać ludzką potrzebę bycia zauważonym.

O TYM SIĘ MÓWI

Rafał Szatan: W dzisiejszym świecie nie pamiętamy już legend. Warto sięgnąć po książki i poszerzyć wiedzę

Rafał Szatan i Alicja Węgorzewska-Whiskerd zauważają, że Mazowsze ma wiele do zaoferowania zarówno miłośnikom historii, jak i osobom poszukującym ciekawych atrakcji turystycznych.

Ponad 93 proc. firm w Polsce utknęło na niskim poziomie cyfryzacji. Nie wykorzystują potencjału technologii

85 proc. przedsiębiorstw objętych badaniem firmy INEA korzysta z internetu o prędkości co najmniej 100 Mb/s, ale ponad 93 proc. jest na podstawowym lub średnio zaawansowanym poziomie cyfryzacji.

Europosłowie chcą zwiększyć budżet na politykę zagraniczną UE. Miliardy euro mają popłynąć na Ukrainę i odbudowę Strefy Gazy

Komisja Europejska chce przeznaczyć 200 mld euro na instrument Globalna Europa w ramach wieloletniego budżetu UE (WRF) na lata 2028–2034.