niedziela, 22 listopada, 2026
Godzinnik.pl Polska Woził meldunki generała Maczka, uciekł z niemieckiego transportu. Nie żyje najstarszy Polak,...

Woził meldunki generała Maczka, uciekł z niemieckiego transportu. Nie żyje najstarszy Polak, miał 109 lat

Data publikacji:

Woził meldunki generała Maczka, uciekł z niemieckiego transportu. Nie żyje najstarszy Polak, miał 109 lat
Kurier na motocyklu Sokół 1000, fotografia sprzed września 1939 r. Na identycznej maszynie meldunki woził kpt. Tadeusz Lutak. Fot. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny / Narodowe Archiwum Cyfrowe / domena publiczna

Odszedł człowiek, którego życiorysem można by obdzielić kilka filmów wojennych. W wieku 109 lat zmarł kapitan Tadeusz Lutak pseudonim „Pancerz”, najstarszy mężczyzna w Polsce, najstarszy czołgista w historii Wojska Polskiego i jeden z ostatnich żyjących żołnierzy września 1939 roku. Informację o jego śmierci przekazały w poniedziałek wieczorem Wojska Obrony Terytorialnej. Całe swoje długie życie związał z Podkarpaciem, gdzie do końca pozostawał żywą legendą.

★ Najważniejsze informacje

  • 🕯️ Kpt. Tadeusz Lutak ps. „Pancerz” zmarł w wieku 109 lat. Był najstarszym mężczyzną w Polsce i najstarszym czołgistą w historii Wojska Polskiego.
  • 🏍️ We wrześniu 1939 r. służył w 10. Brygadzie Kawalerii gen. Maczka jako goniec motocyklowy. Meldunki woził na legendarnym Sokole 1000.
  • ⛓️ Po walkach trafił do niemieckiej niewoli, z której brawurowo uciekł z transportu i wrócił w rodzinne strony.
  • 🎖️ Od 1940 r. działał w konspiracji ZWZ-AK, a w 1944 r. dowodził drużyną dywersyjną Armii Krajowej w Strzyżowie.
  • 📖 Swoje przeżycia opisał we wspomnieniach „Wojenne losy Strzyżowiaków”. W 2023 r. odebrał nominację na stopień kapitana.

Od czołgów w Żurawicy po wrzesień 1939

Tadeusz Lutak urodził się 29 sierpnia 1917 roku w Żarnowej koło Strzyżowa. Wojskową drogę zaczął jako dwudziestolatek w słynnym 2. Batalionie Pancernym w Żurawicy. Jako kierowca czołgu Vickers brał udział w operacjach na Zaolziu, Spiszu i Orawie w 1938 roku. Ukończył szkołę podoficerską ze stopniem starszego strzelca i odznaką „strzelca dobrego”.

We wrześniu 1939 roku znalazł się w składzie 121. Kompanii Czołgów Lekkich 10. Brygady Kawalerii, dowodzonej przez generała Stanisława Maczka. Pełnił funkcję gońca motocyklowego: na legendarnym Sokole 1000 woził kluczowe meldunki wzdłuż linii frontu, uczestnicząc między innymi w ciężkich walkach pod Jordanowem. Po bojach w rejonie Starego Dzikowa dostał się do niemieckiej niewoli. Długo w niej jednak nie zabawił, bo zdołał uciec z transportu i przedostać się w rodzinne strony.

„Pancerz” w konspiracji

Okupacja oznaczała dla niego lata ukrywania się i walki. Aby uniknąć wywózki na roboty do Rzeszy, pracował przy budowie schronu kolejowego w Strzyżowie i jako woźnica. Równocześnie od 1940 roku działał w strukturach ZWZ-AK pod pseudonimem „Pancerz”. Służył w placówkach podziemnych w grupie Stanisława Mikulskiego „Żmii” oraz w ośrodku porucznika Józefa Lutaka „Orła”. W 1944 roku, w stopniu kaprala, dowodził już drużyną dywersyjną Armii Krajowej w Strzyżowie.

„Ja byłem wyznaczony z 4 razy na roboty do Niemiec. Ani raz żem nie pojechał, ale w domu nie spałem nigdy, w obcych stodołach, co gospodarz nawet nie wiedział. Z tyłu drzwi się otworzyło, garstkę słomy i na tym ten człowiek spał, a rano to trzeba było wcześniej wstać jak ten gospodarz, żeby nie złapał, bo byli i tacy, którzy donosili” – wspominał po latach w poruszającej relacji zachowanej w archiwach Instytutu Pamięci Narodowej.

Życie kpt. Tadeusza Lutaka w datach

RokWydarzenie
1917przychodzi na świat w Żarnowej koło Strzyżowa
1937-1938służba w 2. Batalionie Pancernym w Żurawicy, operacje na Zaolziu, Spiszu i Orawie
1939goniec motocyklowy w brygadzie gen. Maczka, walki pod Jordanowem, niewola i ucieczka
1940-1944konspiracja w ZWZ-AK jako „Pancerz”, od 1944 r. dowódca drużyny dywersyjnej w Strzyżowie
2001publikuje wspomnienia „Wojenne losy Strzyżowiaków”
2023odbiera oficjalną nominację na stopień kapitana
2026umiera w wieku 109 lat jako najstarszy mężczyzna w Polsce

Świadek historii do ostatnich dni

Po wkroczeniu wojsk sowieckich i krótkim pobycie na Ziemiach Odzyskanych wrócił do rodzinnej Żarnowej, gdzie przez dekady prowadził gospodarstwo rolne i pracował jako masarz. Przez całe powojenne życie aktywnie uczestniczył w życiu środowisk kombatanckich i chętnie dzielił się swoją historią z młodzieżą.

Za zasługi bojowe i postawę obywatelską odznaczono go między innymi Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Armii Krajowej, Krzyżem Partyzanckim i Medalem „Za udział w wojnie obronnej 1939”. Instytut Pamięci Narodowej uhonorował go nagrodą „Świadek Historii”. Wraz z jego odejściem kończy się pewna epoka: żegnamy jednego z ostatnich ludzi, którzy z bronią w ręku bronili Polski we wrześniu 1939 roku.

Najczęstsze pytania

Kim był kpt. Tadeusz Lutak?

To uczestnik kampanii wrześniowej 1939 roku, goniec motocyklowy w 10. Brygadzie Kawalerii gen. Maczka, a później żołnierz konspiracji ZWZ-AK o pseudonimie „Pancerz”. W chwili śmierci był najstarszym mężczyzną w Polsce i najstarszym czołgistą w historii Wojska Polskiego.

Ile lat miał najstarszy Polak?

- Reklama -

Kpt. Tadeusz Lutak zmarł w wieku 109 lat. Urodził się 29 sierpnia 1917 roku w Żarnowej na Podkarpaciu, jeszcze przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości.

Czym zasłużył się w czasie wojny?

Woził meldunki na linii frontu we wrześniu 1939 roku, uciekł z niemieckiego transportu jenieckiego, a w konspiracji doszedł do funkcji dowódcy drużyny dywersyjnej AK w Strzyżowie. Został odznaczony m.in. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski i Krzyżem Armii Krajowej.

NAJNOWSZE INFORMACJE

Rafał Szatan: W dzisiejszym świecie nie pamiętamy już legend. Warto sięgnąć po książki i poszerzyć wiedzę

Rafał Szatan i Alicja Węgorzewska-Whiskerd zauważają, że Mazowsze ma wiele do zaoferowania zarówno miłośnikom historii, jak i osobom poszukującym ciekawych atrakcji turystycznych.

Ponad 93 proc. firm w Polsce utknęło na niskim poziomie cyfryzacji. Nie wykorzystują potencjału technologii

85 proc. przedsiębiorstw objętych badaniem firmy INEA korzysta z internetu o prędkości co najmniej 100 Mb/s, ale ponad 93 proc. jest na podstawowym lub średnio zaawansowanym poziomie cyfryzacji.

Europosłowie chcą zwiększyć budżet na politykę zagraniczną UE. Miliardy euro mają popłynąć na Ukrainę i odbudowę Strefy Gazy

Komisja Europejska chce przeznaczyć 200 mld euro na instrument Globalna Europa w ramach wieloletniego budżetu UE (WRF) na lata 2028–2034.

Mózg dziecka nie jest gotowy na walkę z pokusą ekranu. Rodzice powinni dać mu atrakcyjną alternatywę i przykład

– Dziecko korzystające bez ograniczeń ze smartfona czy tabletu szybko traci zainteresowanie innymi aktywnościami, a ekran staje się dla niego głównym źródłem przyjemności i sposobem radzenia sobie z emocjami – podkreśla psycholożka dziecięca Agnieszka Misiak.

Atomowy impuls dla polskiego biznesu. Tysiące kontraktów i nawet 100 mld zł dla krajowych wykonawców

Około 200 mld zł – tyle ma kosztować budowa pierwszej polskiej elektrowni jądrowej, która powstaje w gminie Choczewo na Pomorzu. – Szacujemy, że około połowy z tych środków może trafić do polskich firm.

Małgorzata Ohme o żonie Filipa Chajzera: Bianka jest dojrzała, a różnica wieku nie ma znaczenia. Mój mąż był o 11 lat starszy

Psycholożka zaznacza, że ma doświadczenie związku z mężczyzną starszym od niej o 11 lat, dlatego nie zamierza oceniać innych par wyłącznie przez pryzmat metryki.

Krucha równowaga na rynku ropy. Ceny spadają, ale dostawom z Bliskiego Wschodu wciąż grozi paraliż

Zgodnie z ostatnim raportem Międzynarodowej Agencji Energetycznej podaż ropy na światowym rynku zaczyna przewyższać popyt, a eksport z krajów Zatoki Perskiej rośnie, choć nadal pozostaje znacząco niższy niż przed wybuchem wojny w Iranie.

Premiera gry wymaga dobrej organizacji. Graczom bywa trudno pogodzić rozgrywkę z obowiązkami domowymi i czasem dla bliskich

Premiera długo wyczekiwanej gry wideo to dla części graczy wydarzenie, któremu podporządkowują swoje codzienne plany. Wygospodarowanie czasu na rozgrywkę oznacza jednak konieczność pogodzenia pasji z pracą, prowadzeniem domu i życiem rodzinnym.

Polskie technologie przegrywają w przetargach z kryterium najniższej ceny. Wdrażanie koncepcji local content idzie zbyt wolno

– Polskie firmy mają kompetencje, żeby przeprowadzić transformację energetyczną w kraju – uważa Maciej Wyczesany, prezes firmy Apator, produkującej m.in. rozwiązania do pomiaru energii.

Jolanta Kwaśniewska: Szczęście nie wymaga zdobywania Mount Everestu. Wracam do dziecięcych marzeń – maluję akwarelami i planuję kurs garncarstwa

– Nie trzeba podróżować na drugi koniec świata, poznawać sławnych ludzi, realizować listy spektakularnych osiągnięć ani żyć według cudzych scenariuszy, by czuć się szczęśliwym – uważa była pierwsza dama.

Samobójcza śmierć żołnierza dotyka całe jego otoczenie. Kluczową rolę odgrywa wsparcie kapelanów, dowódców i psychologów

Śmierć samobójcza jednej osoby może dotknąć około 135 osób, w tym członków rodziny, przyjaciół, współpracowników i innych ludzi z jej otoczenia.

Sztuczna inteligencja zdobywa zaufanie użytkowników. Potrafi naśladować empatię, ale nie zastąpi relacji z ludźmi

Co szósta osoba na świecie czuje się samotna, a chatboty oparte na sztucznej inteligencji potrafią zaspokajać ludzką potrzebę bycia zauważonym.

O TYM SIĘ MÓWI

Rafał Szatan: W dzisiejszym świecie nie pamiętamy już legend. Warto sięgnąć po książki i poszerzyć wiedzę

Rafał Szatan i Alicja Węgorzewska-Whiskerd zauważają, że Mazowsze ma wiele do zaoferowania zarówno miłośnikom historii, jak i osobom poszukującym ciekawych atrakcji turystycznych.

Ponad 93 proc. firm w Polsce utknęło na niskim poziomie cyfryzacji. Nie wykorzystują potencjału technologii

85 proc. przedsiębiorstw objętych badaniem firmy INEA korzysta z internetu o prędkości co najmniej 100 Mb/s, ale ponad 93 proc. jest na podstawowym lub średnio zaawansowanym poziomie cyfryzacji.

Europosłowie chcą zwiększyć budżet na politykę zagraniczną UE. Miliardy euro mają popłynąć na Ukrainę i odbudowę Strefy Gazy

Komisja Europejska chce przeznaczyć 200 mld euro na instrument Globalna Europa w ramach wieloletniego budżetu UE (WRF) na lata 2028–2034.