sobota, 21 listopada, 2026
Godzinnik.pl Świat 10 lat brexitu. Jak Polacy na Wyspach żyją z decyzją Brytyjczyków

10 lat brexitu. Jak Polacy na Wyspach żyją z decyzją Brytyjczyków

Data publikacji:

Dokładnie 10 lat temu, 23 czerwca 2016 roku, Brytyjczycy zdecydowali w referendum o wyjściu z Unii Europejskiej – i to właśnie Polacy, najliczniejsza grupa unijnych imigrantów na Wyspach, najmocniej odczuli skutki tej decyzji. Dekadę później obraz polskiej emigracji w Wielkiej Brytanii wygląda zupełnie inaczej niż w czasach, gdy nad Tamizę można było pojechać z dowodem osobistym i bez żadnych formalności.

Najważniejsze informacje

  • Referendum ws. brexitu odbyło się 23 czerwca 2016 roku – za wyjściem z UE zagłosowało 51,9 proc. Brytyjczyków, za pozostaniem 48,1 proc.
  • Wielka Brytania formalnie opuściła Unię 31 stycznia 2020 roku, a swoboda przepływu osób zakończyła się 1 stycznia 2021 roku.
  • Według Atlasu Polonii w Zjednoczonym Królestwie mieszka dziś około 1,3 mln Polaków – wciąż jedna z największych polskich diaspor na świecie.
  • O status osiedlenia (EU Settlement Scheme) wystąpiło ponad 1,2 mln Polaków – więcej niż jakakolwiek inna nacja z UE.
  • Bilans migracji jest ujemny: od czerwca 2024 do czerwca 2025 roku osiedliło się 7 tys. Polaków, a wyjechało 25 tys.

Referendum, które podzieliło Wyspy

23 czerwca 2016 roku Brytyjczycy poszli do urn, by odpowiedzieć na jedno pytanie: zostać w Unii Europejskiej czy z niej wyjść. Za brexitem opowiedziało się 51,9 proc. głosujących, przeciw – 48,1 proc. Wynik był tak wyrównany, że na lata podzielił brytyjskie społeczeństwo, rodziny i partie polityczne.

Sam rozwód z Brukselą zajął jednak lata. Wielka Brytania formalnie wyszła z UE dopiero 31 stycznia 2020 roku, a okres przejściowy – podczas którego wciąż obowiązywały unijne zasady – trwał do końca tego roku. Przełomowa dla Polaków data to 1 stycznia 2021 roku: wtedy zakończyła się swoboda przepływu osób, a w jej miejsce wszedł punktowy system imigracyjny premiujący kwalifikacje, znajomość angielskiego i odpowiednio wysokie zarobki.

Brexit odciął Wyspy nie tylko od wspólnego rynku pracy, lecz także od wielu unijnych programów. Symbolem tego stało się wyjście z Erasmusa – choć zaplanowany na 2027 rok powrót Wielkiej Brytanii do programu Erasmus+ pokazuje, że część mostów między Londynem a Brukselą jest dziś odbudowywana.

Ponad milion Polaków. Najliczniejsza unijna diaspora

Mimo brexitu Polacy pozostają jedną z największych grup narodowych w Wielkiej Brytanii. Według Atlasu Polonii i Polaków za granicą w Zjednoczonym Królestwie mieszka dziś około 1,3 mln osób polskiego pochodzenia. To efekt wielkiej fali migracji, która ruszyła po wejściu Polski do UE w 2004 roku i przez kolejną dekadę uczyniła z Wysp najpopularniejszy kierunek polskiej emigracji zarobkowej.

To właśnie Polacy najliczniej zabezpieczyli swój pobyt po brexicie. W ramach programu EU Settlement Scheme, który pozwalał zalegalizować pobyt obywatelom UE mieszkającym na Wyspach przed końcem 2020 roku, wniosek o status osiedlenia złożyło ponad 1,2 mln Polaków – więcej niż przedstawiciele jakiejkolwiek innej nacji unijnej. Od startu programu Polacy stanowili około jednej piątej wszystkich przyznanych statusów osiedlonego.

Polacy pakują walizki. Co pokazują dane ONS

Choć diaspora wciąż jest liczna, trend jest jednoznaczny – Polaków na Wyspach systematycznie ubywa. Z danych brytyjskiego urzędu statystycznego (ONS) wynika, że od czerwca 2024 do czerwca 2025 roku w Wielkiej Brytanii osiedliło się zaledwie 7 tys. Polaków, a wyjechało ich 25 tys. Na jednego przyjeżdżającego przypada więc ponad trzech wracających do kraju lub przenoszących się gdzie indziej.

W dłuższej perspektywie skala zmiany jest jeszcze wyraźniejsza: między czerwcem 2020 a czerwcem 2025 roku liczba Polaków na Wyspach zmalała w wyniku migracji łącznie o około 70 tys. ONS wprost wskazuje, że spadek nowych przyjazdów z Polski to przede wszystkim skutek brexitu. Po wprowadzeniu systemu punktowego i wymogu posiadania oferty pracy z określonym progiem zarobkowym Wielka Brytania przestała być łatwo dostępnym celem dla młodych Polaków, którzy wcześniej mogli wyjechać z dnia na dzień. To jeden z wielu powodów, dla których warto przyjrzeć się, dlaczego Polacy emigrują i coraz częściej wracają.

Życie codzienne po brexicie: status, biurokracja i nastroje

Dla Polaków, którzy zostali, najważniejszą kwestią stał się status pobytowy. Osoby z pełnym statusem osiedlonego (settled status) mają prawo do bezterminowego pobytu, pracy i korzystania ze świadczeń. Ci, którzy otrzymali status tymczasowy (pre-settled status), muszą pilnować terminów i odpowiednio go przedłużać lub przekształcać w status stały – inaczej ryzykują utratę prawa pobytu.

Codzienność to także więcej formalności niż przed brexitem – od rejestracji w usługach publicznych po dokumentowanie prawa do pracy u pracodawcy. Zmienił się też klimat społeczny. Tuż po referendum z 2016 roku w Wielkiej Brytanii odnotowano wzrost liczby zgłaszanych przestępstw z nienawiści wobec mniejszości, w tym Polaków. Dziś nastroje są mieszane: część Polonii podkreśla, że czuje się zaakceptowana i doceniana jako pracowita społeczność, inni wskazują na poczucie niepewności i gorszego traktowania.

Co dalej z polską emigracją na Wyspach?

- Reklama -

Dziesięć lat po referendum widać, że brexit nie wywołał masowego, jednorazowego exodusu, lecz powolne odpływanie. Miejsce unijnych imigrantów coraz częściej zajmują przyjezdni spoza Europy – m.in. obywatele Indii. Jednocześnie rosnąca grupa Polaków decyduje się związać swój los z Wyspami na stałe, składając wnioski o brytyjskie obywatelstwo.

Dla Polski to z jednej strony powrót rąk do pracy, a z drugiej – przypomnienie, jak dużą wartością jest członkostwo we wspólnym rynku, który Wielka Brytania porzuciła. Wystarczy spojrzeć, jak w tym samym czasie potencjał eksportowy Polski wzrósł siedmiokrotnie od akcesji do UE. Dziesiąta rocznica brexitu to dobry moment, by zapytać, czy decyzja sprzed dekady opłaciła się Brytyjczykom – i tym, którzy związali z ich krajem swoje życie.

NAJNOWSZE INFORMACJE

Rafał Szatan: W dzisiejszym świecie nie pamiętamy już legend. Warto sięgnąć po książki i poszerzyć wiedzę

Rafał Szatan i Alicja Węgorzewska-Whiskerd zauważają, że Mazowsze ma wiele do zaoferowania zarówno miłośnikom historii, jak i osobom poszukującym ciekawych atrakcji turystycznych.

Ponad 93 proc. firm w Polsce utknęło na niskim poziomie cyfryzacji. Nie wykorzystują potencjału technologii

85 proc. przedsiębiorstw objętych badaniem firmy INEA korzysta z internetu o prędkości co najmniej 100 Mb/s, ale ponad 93 proc. jest na podstawowym lub średnio zaawansowanym poziomie cyfryzacji.

Europosłowie chcą zwiększyć budżet na politykę zagraniczną UE. Miliardy euro mają popłynąć na Ukrainę i odbudowę Strefy Gazy

Komisja Europejska chce przeznaczyć 200 mld euro na instrument Globalna Europa w ramach wieloletniego budżetu UE (WRF) na lata 2028–2034.

Mózg dziecka nie jest gotowy na walkę z pokusą ekranu. Rodzice powinni dać mu atrakcyjną alternatywę i przykład

– Dziecko korzystające bez ograniczeń ze smartfona czy tabletu szybko traci zainteresowanie innymi aktywnościami, a ekran staje się dla niego głównym źródłem przyjemności i sposobem radzenia sobie z emocjami – podkreśla psycholożka dziecięca Agnieszka Misiak.

Atomowy impuls dla polskiego biznesu. Tysiące kontraktów i nawet 100 mld zł dla krajowych wykonawców

Około 200 mld zł – tyle ma kosztować budowa pierwszej polskiej elektrowni jądrowej, która powstaje w gminie Choczewo na Pomorzu. – Szacujemy, że około połowy z tych środków może trafić do polskich firm.

Małgorzata Ohme o żonie Filipa Chajzera: Bianka jest dojrzała, a różnica wieku nie ma znaczenia. Mój mąż był o 11 lat starszy

Psycholożka zaznacza, że ma doświadczenie związku z mężczyzną starszym od niej o 11 lat, dlatego nie zamierza oceniać innych par wyłącznie przez pryzmat metryki.

Krucha równowaga na rynku ropy. Ceny spadają, ale dostawom z Bliskiego Wschodu wciąż grozi paraliż

Zgodnie z ostatnim raportem Międzynarodowej Agencji Energetycznej podaż ropy na światowym rynku zaczyna przewyższać popyt, a eksport z krajów Zatoki Perskiej rośnie, choć nadal pozostaje znacząco niższy niż przed wybuchem wojny w Iranie.

Premiera gry wymaga dobrej organizacji. Graczom bywa trudno pogodzić rozgrywkę z obowiązkami domowymi i czasem dla bliskich

Premiera długo wyczekiwanej gry wideo to dla części graczy wydarzenie, któremu podporządkowują swoje codzienne plany. Wygospodarowanie czasu na rozgrywkę oznacza jednak konieczność pogodzenia pasji z pracą, prowadzeniem domu i życiem rodzinnym.

Polskie technologie przegrywają w przetargach z kryterium najniższej ceny. Wdrażanie koncepcji local content idzie zbyt wolno

– Polskie firmy mają kompetencje, żeby przeprowadzić transformację energetyczną w kraju – uważa Maciej Wyczesany, prezes firmy Apator, produkującej m.in. rozwiązania do pomiaru energii.

Jolanta Kwaśniewska: Szczęście nie wymaga zdobywania Mount Everestu. Wracam do dziecięcych marzeń – maluję akwarelami i planuję kurs garncarstwa

– Nie trzeba podróżować na drugi koniec świata, poznawać sławnych ludzi, realizować listy spektakularnych osiągnięć ani żyć według cudzych scenariuszy, by czuć się szczęśliwym – uważa była pierwsza dama.

Samobójcza śmierć żołnierza dotyka całe jego otoczenie. Kluczową rolę odgrywa wsparcie kapelanów, dowódców i psychologów

Śmierć samobójcza jednej osoby może dotknąć około 135 osób, w tym członków rodziny, przyjaciół, współpracowników i innych ludzi z jej otoczenia.

Sztuczna inteligencja zdobywa zaufanie użytkowników. Potrafi naśladować empatię, ale nie zastąpi relacji z ludźmi

Co szósta osoba na świecie czuje się samotna, a chatboty oparte na sztucznej inteligencji potrafią zaspokajać ludzką potrzebę bycia zauważonym.

O TYM SIĘ MÓWI

Rafał Szatan: W dzisiejszym świecie nie pamiętamy już legend. Warto sięgnąć po książki i poszerzyć wiedzę

Rafał Szatan i Alicja Węgorzewska-Whiskerd zauważają, że Mazowsze ma wiele do zaoferowania zarówno miłośnikom historii, jak i osobom poszukującym ciekawych atrakcji turystycznych.

Ponad 93 proc. firm w Polsce utknęło na niskim poziomie cyfryzacji. Nie wykorzystują potencjału technologii

85 proc. przedsiębiorstw objętych badaniem firmy INEA korzysta z internetu o prędkości co najmniej 100 Mb/s, ale ponad 93 proc. jest na podstawowym lub średnio zaawansowanym poziomie cyfryzacji.

Europosłowie chcą zwiększyć budżet na politykę zagraniczną UE. Miliardy euro mają popłynąć na Ukrainę i odbudowę Strefy Gazy

Komisja Europejska chce przeznaczyć 200 mld euro na instrument Globalna Europa w ramach wieloletniego budżetu UE (WRF) na lata 2028–2034.