Jeszcze w 2010 roku zaszczepione przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi było 99 procent polskich dwulatków. Dziś to 93,5 procent. Najnowsze dane Głównego Urzędu Statystycznego nie pozostawiają wątpliwości: odsetek zaszczepionych dzieci w Polsce spada systematycznie od 15 lat, a trend widać we wszystkich analizowanych grupach wiekowych i w przypadku wszystkich kluczowych chorób zakaźnych. Lekarze ostrzegają, że w niektórych obszarach zbliżamy się do granicy, poniżej której odporność zbiorowiskowa przestaje działać.
★ W skrócie: co pokazują dane GUS
- 📉 Odsetek zaszczepionych dzieci spada nieprzerwanie od 15 lat, we wszystkich grupach wiekowych.
- 💉 Szczepienia przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi u dwulatków: z 99% w 2010 r. do 93,5% w 2025 r.
- 🦠 Odra, świnka i różyczka u trzylatków: spadek z 98,2% do 91,4%, poniżej progu odporności zbiorowiskowej.
- 🧒 Dawka przypominająca u 11-latków: spadek z 98% do 92%.
- 🚫 Lawinowo rośnie liczba odmów: z ok. 40 tys. w 2018 r. do ponad 87 tys. w 2023 r.
- 👶 Programem szczepień obowiązkowych objętych jest w Polsce ok. 7,5 mln dzieci i nastolatków.
15 lat spadków. Liczby nie kłamią
Opublikowane właśnie zestawienie GUS obejmuje lata 2010-2025 i pokazuje konsekwentny, trwający już półtorej dekady trend. W przypadku szczepień przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi odsetek zaszczepionych dwulatków spadł w tym okresie z 99 do 93,5 procent. Wśród trzylatków zjeżdżamy z poziomu 95,6 do zaledwie 86 procent.
Podobnie wygląda sytuacja w przypadku szczepionki przeciwko odrze, śwince i różyczce. W 2010 roku zaszczepionych było 98,2 procent trzylatków, obecnie jest to 91,4 procent. Spada również wyszczepialność dawką przypominającą wśród 11-latków, z 98 do 92 procent.
📊 Wyszczepialność dzieci w Polsce: 2010 vs 2025
Źródło: GUS, dane za lata 2010-2025. Opracowanie własne
Dlaczego to groźne. Odporność zbiorowiskowa na krawędzi
Za suchymi liczbami kryje się konkretne ryzyko epidemiologiczne. W przypadku odry, jednej z najbardziej zakaźnych chorób znanych medycynie, eksperci szacują próg odporności zbiorowiskowej na około 95 procent zaszczepionej populacji. Dopiero powyżej tego poziomu wirus nie znajduje wystarczającej liczby podatnych osób, by swobodnie krążyć. Obecne 91,4 procent wśród trzylatków oznacza, że w wielu społecznościach ta ochrona już nie działa.
Odporność zbiorowiskowa chroni przede wszystkim tych, którzy zaszczepić się nie mogą: noworodki, dzieci w trakcie leczenia onkologicznego, osoby z niedoborami odporności. Gdy wyszczepialność spada, to właśnie oni jako pierwsi płacą cenę za rosnącą liczbę odmów.
Skalę zjawiska dobrze obrazują statystyki uchyleń. Jeszcze w 2018 roku rodzice odmówili wykonania obowiązkowych szczepień około 40 tysięcy razy. W 2023 roku takich odmów było już ponad 87 tysięcy. To ponaddwukrotny wzrost w ciągu zaledwie pięciu lat, przy około 7,5 miliona dzieci i nastolatków objętych programem szczepień obowiązkowych.
Zobacz również:
POLSKA · 18.09.2026Groźna bakteria w mięsie z popularnej sieci. Sprawdź, czy nie masz tej partii w zamrażarceSkąd ten trend
Eksperci wskazują na kilka nakładających się przyczyn. Pierwszą jest paradoks skuteczności szczepień: ponieważ choroby takie jak błonica czy polio praktycznie zniknęły z naszego otoczenia, część rodziców przestała postrzegać je jako realne zagrożenie. Drugą jest zalew dezinformacji w mediach społecznościowych, gdzie zmanipulowane treści o rzekomej szkodliwości szczepionek rozchodzą się szybciej niż rzetelne wyjaśnienia.
Nie bez znaczenia są też bariery organizacyjne. Część odmów w statystykach to w praktyce szczepienia odkładane i nieodrobione z powodów logistycznych, przekładanych wizyt czy problemów z dostępnością terminów w przychodniach. Efekt jest jednak ten sam: rosnąca grupa dzieci bez pełnej ochrony.
💡 Szczepienia obowiązkowe w Polsce. Co warto wiedzieć
- kalendarz szczepień obowiązkowych obejmuje ochronę m.in. przed gruźlicą, WZW B, błonicą, tężcem, krztuścem, polio, odrą, świnką i różyczką,
- szczepienia obowiązkowe są dla dzieci bezpłatne, finansuje je budżet państwa,
- przed każdym szczepieniem dziecko jest badane przez lekarza, który kwalifikuje je do zabiegu,
- przeciwwskazania medyczne są rzadkie i zawsze ocenia je lekarz, nie internet,
- zaległe szczepienia można nadrobić, schemat ustala pediatra indywidualnie.
Najczęstsze pytania
O ile spadła wyszczepialność dzieci w Polsce?
Według danych GUS w latach 2010-2025 odsetek dwulatków zaszczepionych przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi spadł z 99 do 93,5 procent, a trzylatków zaszczepionych przeciw odrze, śwince i różyczce z 98,2 do 91,4 procent. Spadki widoczne są we wszystkich grupach wiekowych.
Ilu rodziców odmawia szczepienia dzieci?
Liczba odmów wykonania szczepień obowiązkowych wzrosła z około 40 tysięcy w 2018 roku do ponad 87 tysięcy w 2023 roku. Programem szczepień obowiązkowych objętych jest w Polsce około 7,5 miliona dzieci i nastolatków.
Dlaczego spadek wyszczepialności jest niebezpieczny?
Gdy odsetek zaszczepionych spada poniżej progu odporności zbiorowiskowej, który dla odry wynosi około 95 procent, choroba może znów swobodnie krążyć w populacji. Zagraża to zwłaszcza osobom, które nie mogą być szczepione, takim jak noworodki czy pacjenci z obniżoną odpornością.
