Parlament Europejski przyjął przepisy wzmacniające egzekwowanie regulacji dotyczących nieuczciwych praktyk handlowych w łańcuchu dostaw produktów rolno-spożywczych. Zmiany mają zwiększyć ochronę rolników i mniejszych dostawców, zwłaszcza w relacjach transgranicznych. Nowe regulacje rozszerzają kompetencje organów krajowych oraz wprowadzają mechanizmy współpracy pomiędzy państwami członkowskimi.
– Nieuczciwe praktyki handlowe w łańcuchu dostaw produktów rolno-spożywczych występują, ponieważ te podmioty, te strony na rynku nie mają równorzędnej pozycji. Zawsze rolnik, producent jest słabszy względem tego, który skupuje, to jest najczęściej bardzo duża firma, stąd trzeba wspierać słabszych w tej nierównej grze rynkowej – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Waldemar Buda, europoseł Prawa i Sprawiedliwości.
Nowe rozporządzenie przyjęte przez Parlament Europejski uzupełnia obowiązujące w UE regulacje dotyczące nieuczciwych praktyk handlowych (UTP) i koncentruje się na egzekwowaniu przepisów w przypadkach transgranicznych. Regulacja zobowiązuje organy krajowe do współpracy, umożliwia podejmowanie działań z własnej inicjatywy również bez formalnej skargi poszkodowanego dostawcy oraz wprowadza mechanizmy wymiany informacji pomiędzy państwami członkowskimi.
Rozporządzenie przewiduje również wykorzystanie unijnego Systemu Wymiany Informacji na Rynku Wewnętrznym (IMI), który umożliwia krajowym organom wzajemne informowanie się o stwierdzonych nieuczciwych praktykach handlowych lub ryzyku ich wystąpienia. Mechanizm ma zapewniać szybką i skoordynowaną reakcję administracji państw członkowskich.
– Do tej pory wsparcie dla rolników było krajowe i ono w większości przypadków działa, natomiast potrzebne jest również transgraniczne, ponieważ relacji, gdzie odbiorcą produktów rolno-spożywczych jest zagraniczna firma, jest coraz więcej. Dochodzi do eksportu, dochodzi do wymiany handlowej, tym bardziej w Unii Europejskiej, więc takie przepisy powinny już dawno obowiązywać – ocenia Waldemar Buda.
Znaczenie nowych regulacji wiąże się przede wszystkim z relacjami handlowymi o charakterze transgranicznym, w których dostawca i odbiorca działają w różnych państwach członkowskich. W takich przypadkach dochodzenie roszczeń bywa utrudnione ze względu na różnice w systemach prawnych, procedurach administracyjnych oraz bariery językowe. Mechanizmy współpracy pomiędzy organami krajowymi mają ograniczać te trudności i zwiększać skuteczność egzekwowania przepisów.
– Nowe przepisy dają szansę na wsparcie np. polskiego rolnika za granicą w przypadku problemów z firmą, która ma siedzibę w którymś z krajów europejskich, dochodzi do problemów z dostawą, do kwestionowania zapłaty, dostawy czy innych szczegółów. Wtedy taki rolnik ma szansę na wsparcie tamtejszego organu, który dotyczy uczciwej konkurencji czy zwalczania czynów nieuczciwej konkurencji i dochodzenia swoich praw, czy chodzi o wynagrodzenie, czy o rozliczenie. Różne są sytuacje, ale będzie wsparcie i przynajmniej teoretycznie możliwość, żeby za granicą nie być pozostawionym samemu sobie – tłumaczy europoseł PiS.
Unijne przepisy dotyczące nieuczciwych praktyk handlowych odnoszą się do ściśle określonych sytuacji w relacjach pomiędzy dostawcami a odbiorcami produktów rolno-spożywczych. Regulacje obejmują m.in. przypadki opóźnionych płatności, jednostronnych zmian warunków umów, anulowania zamówień w krótkim terminie czy przerzucania na dostawców kosztów niezwiązanych bezpośrednio ze sprzedażą. Mechanizmy te mają zastosowanie w sytuacjach uznawanych za naruszenie zasad uczciwego obrotu gospodarczego.
– Rozmawiamy raczej o wyjątkach, o sytuacjach nadzwyczajnych, tego rodzaju problemy pojawiają się statystycznie w co najwyżej iluś procentach sytuacji. Zmiany raczej porządkują rynek, starają się, żeby te firmy, wiedząc, że grozi im większa niż dotychczas odpowiedzialność, będą uczciwie postępować z rolnikami – podkreśla Waldemar Buda.
Z danych Komisji Europejskiej wynika, że w latach 2021–2024 w Unii Europejskiej wszczęto ponad 4,5 tys. dochodzeń dotyczących naruszeń przepisów UTP. Około jednej trzeciej zakończonych postępowań potwierdziło nieprawidłowości, a nałożone kary finansowe sięgnęły łącznie niemal 42 mln euro.
Na poziomie krajowym egzekwowaniem przepisów dotyczących nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej zajmują się organy ochrony konkurencji. W Polsce kompetencje te posiada Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z danych UOKiK wynika, że od lipca 2017 roku do końca 2024 roku wszczęto 22 postępowania i wydano 21 decyzji dotyczących takich praktyk. W dziewięciu przypadkach nałożono kary finansowe o łącznej wartości ponad 1,09 mld zł.
Źródło: Newseria
