Odkrycie naukowców z Australii
Naukowcy z Harry Perkins Institute of Medical Research oraz Uniwersytetu Zachodniej Australii (University of Western Australia) opublikowali wyniki badań, które pokazały, że melittin — naturalny peptyd zawarty w jadzie pszczelim — potrafi skutecznie niszczyć komórki wyjątkowo agresywnego raka piersi typu triple-negative (TNBC) i HER2-pozytywnego w mniej niż godzinę, nie uszkadzając przy tym zdrowych komórek.
Szybkie działanie i selektywność
Już po 20 minutach od ekspozycji na melittin, komórki rakowe przestają przekazywać sygnały związane z ich rozrostem. Peptyd ten działa podwójnie: uszkadza strukturę błony komórkowej, prowadząc do śmierci komórki (poprzez formowanie porów), oraz blokuje receptory EGFR i HER2, zaburzając kluczowe ścieżki sygnałowe odpowiedzialne za proliferację i podziały komórkowe.
Wartość stężeniowa i selektywna skuteczność
Stężenia melittinu wymagane do zahamowania wzrostu komórek TNBC i HER2+ są wielokrotnie niższe niż te, które wpływają na zdrowe komórki. Dla linii TNBC SUM159 oraz HER2+ SKBR3, uzyskano wartość IC₅₀ w granicach 0,94–1,49 µM, w przeciwieństwie do 1,03–2,62 µM dla niezmienionych komórek zdrowych.
Mechanizmy molekularne
Melittin pochodzi z jadu pszczelego (stanowi około 40–60% suchej masy) i jest peptydem o 26 aminokwasach . Działa poprzez interakcję z fosfolipidową warstwą błony komórkowej, tworząc struktury porowate umożliwiające destrukcję komórki . Dodatkowo, hamuje aktywację receptorów EGFR i HER2, co wpływa na zahamowanie wewnątrzkomórkowych ścieżek PI3K/Akt i MAPK.
Nowoczesne strategie dostarczania: nanocząsteczki
Trwają prace nad opracowaniem systemów nośnikowych z melittinem, takich jak liposomy, nanocząsteczki polimerowe, dendrymery czy miksole, które mogłyby celować w komórki rakowe, minimalizując jednocześnie toksyczny wpływ na komórki zdrowe.
Potencjał w terapii kombinowanej
Badania wskazują, że melittin może zwiększać skuteczność chemoterapii. W eksperymentach łączono go z doksotekselem — obserwując silniejsze hamowanie wzrostu nowotworu niż przy samej chemioterapii.
Wyjątkowa bariera leczenia dla TNBC
Rak triple-negative jest trudny w leczeniu — nie reaguje na terapie hormonalne i często daje szybkie nawroty. Melittin wydaje się być jednym z niewielu kandydatów zdolnych skutecznie sprostać temu wyzwaniu dzięki swojej precyzji i skuteczności.
Podsumowanie
Melittin, naturalny składnik jadu pszczelego, w naszych laboratoriach pokazuje niezwykle obiecujący potencjał jako zagłuszacz agresywnych komórek raka piersi, zwłaszcza typu HER2+ i TNBC. Działa szybko, precyzyjnie i selektywnie, trafiając głównie w komórki nowotworowe. Obecnie trwają prace nad bezpiecznym wykorzystaniem go w terapii — szczególnie w formie nanocząsteczek i w połączeniu z chemioterapią.
Choć badania są wciąż przedkliniczne, melittin daje nadzieję na nową generację terapii przeciw rakowi, która może być skuteczniejsza, a jednocześnie mniej obciążająca dla pacjentek niż standardowe leczenie.
