wtorek, 17 listopada, 2026
Godzinnik.pl Biznes Unia Europejska szuka pieniędzy na zbrojenia i spłatę długu. Podatek od kryptowalut...

Unia Europejska szuka pieniędzy na zbrojenia i spłatę długu. Podatek od kryptowalut i wielkich firm wciąż na stole

Data publikacji:

Większe wydatki na bezpieczeństwo i konkurencyjność, utrzymanie wsparcia dla rolnictwa i regionów, a jednocześnie spłata długu zaciągniętego na odbudowę po pandemii – to wyzwania stojące przed negocjatorami unijnego budżetu na lata 2028–2034. Europosłowie wskazują, że nowe priorytety nie powinny oznaczać rezygnacji z dotychczasowych polityk. Różnią się jednak w ocenie sposobu finansowania tych potrzeb: część opowiada się za nowymi dochodami UE, inni domagają się przede wszystkim oszczędności.

Komisja Europejska zaproponowała na lata 2028–2034 budżet o wartości ok. 2 bln euro w cenach bieżących, odpowiadający 1,26 proc. dochodu narodowego brutto Unii. Projekt ma wzmacniać bezpieczeństwo, odporność gospodarczą i zdolność Europy do konkurowania na światowych rynkach. Jednocześnie musi uwzględniać zobowiązania związane z instrumentem odbudowy NextGenerationEU.

Spłata długu i wydatki na obronność obciążają unijny budżet

– Wieloletnie budżety europejskie mają szczęście lub nieszczęście do nadzwyczajnych okoliczności, nigdy to nie jest business as usual. Tym razem tą okolicznością jest wojna za miedzą i w wielu miejscach projektowanego budżetu można znaleźć, jak rodzi się wymiar militarny suwerenności strategicznej Unii Europejskiej. To jest łatwe do wyśledzenia, wcale mnie to nie cieszy, ale taka jest konieczność czasu Trumpa, Putina i okoliczności wojny – mówi agencji informacyjnej Newseria Janusz Lewandowski, poseł do Parlamentu Europejskiego z KO, należący do Europejskiej Partii Ludowej. – Druga okoliczność nadzwyczajna to jest to, że trzeba spłacać dług covidowy. Na to są potrzebne potężne środki i na razie nie wyobrażamy sobie, jak można się z tym uporać bez dodatkowych źródeł zasilania budżetu, a to w praktycznie wszystkich stolicach budzi olbrzymie kontrowersje.

Negocjacje dotyczą zarówno wysokości budżetu, jak i podziału środków. Parlament Europejski w stanowisku przyjętym 28 kwietnia 2026 roku opowiedział się za zwiększeniem nakładów o ok. 10 proc. względem propozycji Komisji oraz wyłączeniem kosztów spłaty długu NextGenerationEU poza pułapy wydatków. Z kolei przedstawiona w październiku propozycja irlandzkiej prezydencji przewidywała ograniczenie budżetu o ok. 8 proc. wobec projektu KE. Jak wskazuje analiza Biura Analiz Parlamentu Europejskiego z 4 listopada br., różnice stanowisk dotyczą zarówno łącznej kwoty, jak i finansowania poszczególnych polityk. Na październikowym posiedzeniu Rady Europejskiej szefowie państw i rządów UE nie zatwierdzili propozycji budżetu irlandzkiej prezydencji. Nowa propozycja zostanie przedstawiona na kolejnym nadzwyczajnym posiedzeniu RE zaplanowanym na 26 i 27 listopada.

Parlament przeciw cięciom w budżecie

– Rozumiemy, że mamy nowe priorytety, takie jak konkurencyjność, bezpieczeństwo i obrona, ale jednocześnie uważamy, że ważne jest inwestowanie w tradycyjne obszary polityki: spójność, rolnictwo i Europejski Fundusz Społeczny – podkreśla Carla Tavares, portugalska europosłanka z grupy Socjalistów i Demokratów, współsprawozdawczyni Parlamentu Europejskiego ds. wieloletnich ram finansowych. – Parlamentowi będzie bardzo trudno zaakceptować zmniejszenie środków choćby na spójność lub EFS w celu zwiększenia nakładów na konkurencyjność, bezpieczeństwo i obronę, ponieważ są to dwie strony tego samego medalu. Nie da się osiągnąć konkurencyjności bez spójności, a nie ma spójności bez konkurencyjności, bezpieczeństwa, obrony, badań i innowacji.

Ważnym kierunkiem zmian jest finansowanie innowacji i technologii. W propozycji Komisji Europejski Fundusz Konkurencyjności wraz z programem Horyzont Europa ma wartość 409 mld euro w cenach bieżących. Kwota ta nie obejmuje Funduszu Innowacyjnego o wartości 41 mld euro. Środki na konkurencyjność mają pomóc Europie wzmacniać pozycję w światowej gospodarce.

– Budżet europejski to jest bardzo śmiała wyprawa w przyszłość, bo sięgamy roku 2034 w bardzo nieprzewidywalnych czasach, więc i tak potrzebna jest pewna elastyczność i gotowość dostosowania się do nowych wyzwań – ocenia Janusz Lewandowski. – To powinna być cecha tego budżetu, ale pod kontrolą Parlamentu, żeby nie było za dużo dyskrecjonalnej roli Komisji Europejskiej.

Dla Polski istotnym punktem wyjścia jest zaproponowana przez Komisję koperta krajowa przekraczająca 123 mld euro. Według Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej dawałaby ona Polsce pozycję największego beneficjenta. Pieniądze mają zostać zaprogramowane w Planie Partnerstwa Krajowego i Regionalnego, obejmującym nie tylko spójność i rolnictwo, lecz także m.in. rybołówstwo, Społeczny Fundusz Klimatyczny, migrację, zarządzanie granicami oraz cele związane z bezpieczeństwem. To wciąż propozycja podlegająca negocjacjom.

– Polska koperta wygląda solidnie. Oby nie wydarzyło się nic po drodze, bo grożą nam chyba po stronie Rady cięcia, których orędownikiem jest przede wszystkim kanclerz Niemiec Friedrich Merz. Zobaczymy, jak to się potoczy, ale dobra wiadomość jest taka, że jest to największa koperta narodowa, czyli wciąż jesteśmy głównym beneficjentem i nadal jesteśmy beneficjentem netto – mówi europoseł KO.

Spór o oszczędności i nowe źródła dochodów

Parlament domaga się wyraźnego wyodrębnienia finansowania wspólnej polityki rolnej, polityki spójności oraz Europejskiego Funduszu Społecznego. Sprzeciwia się również osłabianiu europejskiego charakteru tych polityk przez ich połączenie w pojedynczych planach krajowych. W przyjętym stanowisku podkreślił potrzebę pełnego udziału władz regionalnych i lokalnych w planowaniu oraz realizacji programów. Znaczenie regionów akcentuje także polski resort funduszy. Minister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz deklarowała w marcu, że 44 proc. środków dla Polski powinno być zarządzane na poziomie urzędów marszałkowskich. W polskim planie mają się znaleźć rozdziały dotyczące każdego z 16 województw.

– Dziwię się, że bardzo mało mówi się o oszczędnościach w budżecie Unii Europejskiej, bo jedna rzecz to wysokość budżetu, czy to będzie 2 bln euro, czy 1,8 bln, ale trzeba też się zastanowić nad tym, czy dobrze zainwestowaliśmy dotychczasowe pieniądze, czy nie należałoby w budżecie szukać oszczędności – mówi Bogdan Rzońca, poseł do Parlamentu Europejskiego z PiS, należący do Europejskich Konserwatystów i Reformatorów. – Firmy w Unii albo się restrukturyzują, zwalniają, upadają, albo przenoszą swoją działalność na inne kontynenty, do Chin czy Stanów Zjednoczonych. To wszystko spowodował Zielony Ład, więc trzeba odejść od niego, od ETS-u, urealnić wydatki na obronność, bo dzisiaj pierwszą sprawą jest bezpieczeństwo Unii Europejskiej. Jako EKR będziemy popierać wszystkie działania służące ochronie granic Unii Europejskiej, w tym oczywiście granicy polskiej, i z drugiej strony chcemy wyeliminować te wydatki, które nie są efektywne, choć są może efektowne. Będziemy bronić wydatków na wspólną politykę rolną, Fundusz Spójności i politykę regionalną.

– Kolejną kwestią są zasoby własne. Uważamy, że musimy wykazać się większą ambicją – nie da się osiągnąć więcej przy mniejszych nakładach – i musimy ponieść koszty tej ambicji. Jeśli nie da się skłonić państw członkowskich do zwiększenia wkładu, to – jeśli nie chcemy ograniczać zakresu polityk – potrzebujemy nowych wspólnych zasobów własnych – przekonuje Carla Tavares.

Spór o skalę wydatków wiąże się z pytaniem o dodatkowe dochody. Komisja zaproponowała pięć nowych zasobów własnych: wpływy związane z systemem handlu emisjami ETS i mechanizmem CBAM, zasób oparty na nieodebranych elektroodpadach, zasób powiązany z akcyzą tytoniową oraz roczną składkę dużych przedsiębiorstw działających na unijnym rynku. Ta ostatnia miałaby obejmować firmy o rocznych obrotach netto wynoszących co najmniej 100 mln euro. W toku prac pojawiają się jednak kolejne propozycje.

– Mówi się o wprowadzeniu podatku od gier hazardowych, kryptowalut, wielkich firm, tytoniu, elektrośmieci, więc nowych propozycji podatków jest dużo. Ale one są też krytykowane, dlatego że każdy nowy podatek to obniżenie jakości życia, to wyciąganie z kieszeni przeciętnego mieszkańca Unii Europejskiej dodatkowych pieniędzy. Dlatego my forsujemy aspekt oszczędnościowy i uważamy, że nowe zasoby własne w tym momencie nie są do wprowadzenia, bo nikt nie wie, jak wprowadzić podatek od kryptowalut albo od gier hazardowych – mówi Bogdan Rzońca.

Prace nad budżetem UE pod presją czasu

Presję na negocjatorów zwiększa harmonogram przygotowania nowej perspektywy. Instytucje unijne zakładają osiągnięcie porozumienia politycznego do końca 2026 roku, aby w 2027 roku przyjąć przepisy umożliwiające uruchomienie finansowania od stycznia 2028 roku. Rozporządzenie ustanawiające wieloletnie ramy finansowe wymaga jednomyślności państw w Radzie oraz zgody Parlamentu Europejskiego. Nowa decyzja o zasobach własnych wymaga również zatwierdzenia przez państwa zgodnie z ich wymogami konstytucyjnymi.

– Państwa członkowskie potrzebują czasu na przygotowanie kolejnych wieloletnich ram finansowych. Jeśli podejmiemy decyzję dopiero w 2027 roku, na początku 2028 roku nie będziemy mieli nowego budżetu. To będzie znacznie trudniejsze dla państw członkowskich, ponieważ nie będziemy dysponować budżetem na wszystkie ważne obszary polityki, którymi się zajmujemy – ostrzega Carla Tavares. – W przyszłym roku będą wybory we Francji, w Polsce, Finlandii, we Włoszech. Osiągnięcie konsensusu może być znacznie trudniejsze zarówno w Radzie, jak i w Parlamencie.

Źródło: Newseria

NAJNOWSZE INFORMACJE

Unia Europejska szuka pieniędzy na zbrojenia i spłatę długu. Podatek od kryptowalut i wielkich firm wciąż na stole

Większe wydatki na bezpieczeństwo i konkurencyjność, utrzymanie wsparcia dla rolnictwa i regionów, a jednocześnie spłata długu zaciągniętego na odbudowę po pandemii – to wyzwania stojące przed negocjatorami unijnego budżetu na lata 2028–2034.

Transformacja energetyczna wymaga znacznych inwestycji. Powinny na nich zyskać także polskie firmy

Ponad połowa mocy zainstalowanej w polskiej energetyce przypada na odnawialne źródła energii. Sieci nie są jednak w pełni przygotowane na odbiór coraz większej ilości energii produkowanej przez OZE.

Ponad 440 tys. ton szkła rocznie trafia na składowiska zamiast do recyklingu. Zmiany w systemie zbiórki mogłyby to zmienić

Ponad 440 tys. ton szkła opakowaniowego rocznie zamiast do recyklingu trafia na składowiska. Według raportu „Nowy biznesplan dla szkła 2026–2030” oznacza to straty dla samorządów i dodatkowe koszty produkcji dla hut, a co za tym idzie także koszty…

Rosja nasila ataki na ludność cywilną i infrastrukturę Ukrainy. Zagrożone są także dostawy pomocy humanitarnej

Od początku pełnoskalowej rosyjskiej inwazji na Ukrainę zginęło blisko 18 tys. cywilów, w tym 850 dzieci, a ponad 55 tys. zostało rannych – wynika z danych ONZ.

Prawie 90 procent projektów AI w bankach utknęło w testach. Przełom mają przynieść autonomiczni agenci

Banki coraz chętniej testują sztuczną inteligencję, ale wiele projektów zatrzymuje się na etapie pilotażu. Problemem często nie jest sama technologia, lecz brak odpowiedniego przygotowania organizacji.

Jacek Kawalec: Zenek Martyniuk nic mi nie musiał udowadniać. Słuchacze disco polo i tak nie rozróżniają, co jest na żywo

Aktor zaznacza, że jego intencją nigdy nie było personalne atakowanie popularnego wykonawcy czy próba ośmieszenia go, tylko zwrócenie uwagi na zjawisko korzystania z playbacku podczas koncertów muzyki disco polo.

Polacy coraz mniej optymistycznie patrzą na swoje finanse. Wielu rezygnuje z przyjemności, by uniknąć zaległości

88 proc. Polaków nie ma zaległości w regulowaniu zobowiązań, ale dla wielu utrzymanie domowego budżetu w równowadze wymaga ograniczania wydatków i rezygnacji z przyjemności – wskazuje raport firmy KRUK „Indeksy Finansowe 2026”.

Kryzys może być dla firmy szansą na zmiany. Pochopne reakcje mogą jednak przynieść więcej szkody niż pożytku

Kryzys nie zawsze musi oznaczać straty i utratę reputacji. Może też stać się impulsem do zmian, ale wiele zależy od tego, jak organizacja czy konkretna osoba na niego zareaguje.

Małgorzata Ohme: Jeżdżę raz czy dwa razy w roku nurkować na Malediwy. W podwodnym świecie mój umysł jest w stanie medytacyjnym

Wyjazdy na Malediwy, które początkowo miały przede wszystkim charakter inspiracyjno-rozwojowy, przyniosły Małgorzacie Ohme coś jeszcze – odkrycie nowej pasji.

Polacy żyją coraz dłużej, ale w gorszym zdrowiu. Konieczny większy nacisk na profilaktykę

– Wydłużaniu życia dzięki postępowi medycyny nie zawsze towarzyszy równie szybkie wydłużanie okresu życia bez niepełnosprawności. To wyzwanie, którym polski system ochrony zdrowia musi się zająć – ocenia gen broni prof. Grzegorz Gielerak z WIM-PIB.

Trwają prace nad zmianami dla morskiej energetyki wiatrowej. Kolejna aukcja w przyszłym roku

Ministerstwo Klimatu i Środowiska obecnie pracuje nad projektem ustawy o zmianie ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych oraz niektórych innych ustaw.

UE chce ułatwić podejmowanie pracy w innych państwach. Zmiany obejmą kwalifikacje i dokumenty ubezpieczeniowe

Komisja Europejska chce ułatwić obywatelom UE podejmowanie pracy w innych krajach członkowskich i uprościć związane z tym procedury.

O TYM SIĘ MÓWI

Unia Europejska szuka pieniędzy na zbrojenia i spłatę długu. Podatek od kryptowalut i wielkich firm wciąż na stole

Większe wydatki na bezpieczeństwo i konkurencyjność, utrzymanie wsparcia dla rolnictwa i regionów, a jednocześnie spłata długu zaciągniętego na odbudowę po pandemii – to wyzwania stojące przed negocjatorami unijnego budżetu na lata 2028–2034.

Transformacja energetyczna wymaga znacznych inwestycji. Powinny na nich zyskać także polskie firmy

Ponad połowa mocy zainstalowanej w polskiej energetyce przypada na odnawialne źródła energii. Sieci nie są jednak w pełni przygotowane na odbiór coraz większej ilości energii produkowanej przez OZE.

Ponad 440 tys. ton szkła rocznie trafia na składowiska zamiast do recyklingu. Zmiany w systemie zbiórki mogłyby to zmienić

Ponad 440 tys. ton szkła opakowaniowego rocznie zamiast do recyklingu trafia na składowiska. Według raportu „Nowy biznesplan dla szkła 2026–2030” oznacza to straty dla samorządów i dodatkowe koszty produkcji dla hut, a co za tym idzie także koszty…