Królewska Szwedzka Akademia Nauk ogłosi zwycięzcę Nagrody Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych 2025 w poniedziałek o godzinie 11:45 czasu środkowoeuropejskiego letniego, kończąc tegoroczny sezon Nagród Nobla, przy czym ekonomiści pracujący nad sztuczną inteligencją i badaniami nad nierównościami wyłaniają się jako czołowi kandydaci do tej prestiżowej nagrody.
Ogłoszenie, które odbędzie się w siedzibie akademii w Sztokholmie, ujawni laureata nagrody w wysokości 11 milionów koron szwedzkich (około 1,1 miliona dolarów). Jest to ostatnia Nagroda Nobla, która zostanie przyznana w 2025 roku, po ogłoszeniach z zeszłego tygodnia w dziedzinie fizyki, chemii, literatury, medycyny i pokoju.
Badania nad AI zajmują centralne miejsce
Obserwatorzy nagród zidentyfikowali sztuczną inteligencję jako silnego kandydata do wyróżnienia, szczególnie że dziedzina ta zyskała bezprecedensową prominencję po wpływie AI na zeszłoroczne Nagrody Nobla. W 2024 roku pionierzy uczenia maszynowego Geoffrey Hinton i John Hopfield zdobyli nagrodę w dziedzinie fizyki za fundamentalną pracę nad sztucznymi sieciami neuronowymi.
„Ekonomia informacji jest silnym kandydatem,” powiedział AFP Micael Dahlen, profesor ze Stockholm School of Economics. „W ostatnich latach, szczególnie z rozwojem AI, dziedzina ta stała się bardzo aktualna.”
Wśród czołowych kandydatów jest ekonomistka ze Stanford Susan Athey, która była pionierką w integrowaniu uczenia maszynowego z analizą ekonomiczną i teorią aukcji. Erik Brynjolfsson, inny prominentny badacz ekonomii AI, przeprowadził wpływowe badania pokazujące, jak sztuczna inteligencja może uzupełniać pracowników o niższych kwalifikacjach i potencjalnie zmniejszać nierówności.
Badania nad nierównościami nabierają tempa
Nagroda mogłaby również uhonorować ekonomistów badających nierówności majątkowe, nawiązując do zeszłorocznej nagrody dla Turka-Amerykanina Darona Acemoglu oraz Brytyjczyków-Amerykanów Simona Johnsona i Jamesa Robinsona za badania nad różnicami instytucjonalnymi między narodami.
Francuz-Amerykanin Emmanuel Saez i Francuz Thomas Piketty, autor „Kapitału w XXI wieku”, są często wymieniani jako potencjalni zwycięzcy za ich wspólną pracę nad globalnym unikaniem opodatkowania i progresywnym opodatkowaniem. Ich badania zyskały szczególne znaczenie w kontekście trwających debat nad dystrybucją bogactwa i polityką gospodarczą.
David Autor z MIT, znany ze swojego przełomowego badania „China Shock” analizującego wpływ globalizacji na miejsca pracy, reprezentuje kolejnego silnego kandydata w ekonomii pracy i wpływu automatyzacji na pracowników.
Proces selekcji pozostaje otoczony tajemnicą, a nominacje są zachowywane w poufności przez 50 lat. Królewska Szwedzka Akademia Nauk przyznała nagrodę ekonomiczną 56 razy 96 laureatom od momentu jej ustanowienia w 1969 roku.
