Koszty funkcjonowania organów pomocy społecznej obejmują szeroki zakres wydatków związanych z organizacją i realizacją działań na rzecz osób potrzebujących. Komisja Unii Metropolii Polskich im. Pawła Adamowicza ds. Polityki Społecznej i Ochrony Zdrowia przedstawiła 31 stycznia 2025 r. propozycje zmian, które mają na celu usprawnienie działań tych organów i jednoczesne obniżenie kosztów związanych z obsługą tych zadań. Sprawdź, czego dotyczą i w jaki sposób mogą pomóc w ograniczeniu wydatków.
Jakich obszarów dotyczą wprowadzone zmiany?
Zaproponowane przez ekspertów zmiany w systemie pomocy społecznej https://metropolie.pl/artykul/jak-obnizyc-koszty-obslugi-zadan-pomocy-spolecznej-postulaty-komisji-ump stanowią ważny krok w optymalizacji wydatków, która może przyczynić się do:
1. Eliminacji możliwości podwójnego dotowania w rozliczeniach pomiędzy gminami
W przypadkach wymagających natychmiastowego działania (m.in. w szczególnych sytuacjach osobistych oraz w sprawach cudzoziemców), pomoc społeczna powinna być udzielana przez gminę miejsca pobytu osoby wnioskującej. Jednocześnie gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania powinna zwracać poniesione wydatki gminie udzielającej wsparcia.
Obecne przepisy ustawy o pomocy społecznej nie różnicują zasad refundacji w zależności od źródła finansowania świadczeń, co prowadzi do podwójnego ubiegania się o dotacje z budżetu państwa. Komisja postuluje więc wyłączenie zasady refundacji w przypadku świadczeń należących do zadań administracji rządowej, na które środki zapewnia budżet państwa.
2. Zastosowania grupowej organizacji superwizji
Wszyscy pracownicy socjalni mają prawo do superwizji, która jest kluczowa dla podnoszenia standardów pracy i rozwoju zawodowego. Ze względu na ograniczoną liczbę wykwalifikowanych superwizorów i wysokie koszty ich usług organizacja skutecznej superwizji stanowi wyzwanie dla samorządów.
Komisja zaproponowała, aby finansowanie superwizji pochodziło z budżetu państwa, a jej organizacja odbywała się na poziomie ministerstwa lub województwa. Możliwe byłoby także wprowadzenie superwizji wyjazdowej oraz łączenie pracowników z różnych gmin w grupy.
3. Wykreślenie przepisów o wsparciu na ekonomiczne usamodzielnienie się z ustawy
Przepis umożliwiający udzielanie pomocy na ekonomiczne usamodzielnienie się stał się nieaktualny, ponieważ w tym zakresie stosowane są już rozwiązania wynikające z ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w tym pożyczki na utworzenie stanowiska pracy i rozpoczęcie działalności gospodarczej.
4. Wydłużenie czasu trwania programów pomocy społecznej
Obecnie rządowe i resortowe programy pomocy społecznej, takie jak „Opieka wytchnieniowa” czy „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością”, są realizowane w rocznych edycjach. Procedury uruchamiania środków przeciągają się na przełom I i II kwartału, co powoduje brak ciągłości wsparcia dla beneficjentów.
Komisja postuluje wydłużenie czasu trwania programów lub nadanie im rangi aktów prawa powszechnie obowiązującego (np. w formie ustawy lub rozporządzenia).
5. Ograniczenie obowiązkowej sprawozdawczości rocznej
Nadmierna liczba raportów i sprawozdań obciąża jednostki samorządu terytorialnego, ograniczając czas i zasoby przeznaczone na realne działania pomocowe – rozwiązaniem ma być minimalizacja ilości procedur sprawozdawczości.
6. Likwidacja decyzji administracyjnej przy kierowaniu do środowiskowych domów samopomocy
Obecnie przyjęcie do środowiskowego domu samopomocy wymaga wydania decyzji administracyjnej, co wydłuża proces i komplikuje dostęp do usług. Uproszczeniem procedur jest rezygnacja z tego wymogu.
7. Finansowanie obsługi pomocy dla cudzoziemców z budżetu państwa
Koszty obsługi pomocy udzielanej cudzoziemcom w ramach indywidualnych programów integracyjnych powinny być pokrywane z budżetu państwa jako zadanie zlecone powiatom.
Perspektywy zmian w systemie pomocy społecznej
Proponowane zmiany w systemie pomocy społecznej mają zwiększyć efektywność działania instytucji wspierających obywateli oraz ograniczyć zbędne koszty administracyjnych. Wdrożenie tych rozwiązań pozwoli lepiej wykorzystać środki publiczne, usprawnić procedury i poprawić dostępność usług dla najbardziej potrzebujących.
Postulaty Komisji Unii Metropolii Polskich im. Pawła Adamowicza pokazują, że system pomocy społecznej wymaga kompleksowych reform, które dostosują go do współczesnych wyzwań i potrzeb społecznych. Wprowadzenie tych zmian mogłoby nie tylko poprawić efektywność pomocy, ale także zwiększyć jej dostępność oraz stabilność.
Sprawdź, jak UMP kształtuje przyszłość polskich metropolii
Unia Metropolii Polskich to współpraca największych miast w Polsce na rzecz lepszego rozwoju, nowoczesnej infrastruktury i wyższej jakości życia mieszkańców. Dzięki wspólnym działaniom miasta skuteczniej pozyskują fundusze, wdrażają innowacje i odpowiadają na wyzwania przyszłości. Odwiedź stronę UMP – przyczyń się do zmian, które mogą poprawić Twoje jutro!
