Wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu kancelarii spadkowej pokazuje nam, że istnieją pewne pytania, które klienci będą zadawać zawsze. Od zarania dziejów ludzkość przekazywała swój dorobek życiowy swoim potomkom, w mniej lub bardziej sformalizowany sposób. Często odbierając telefony słyszymy pytanie: „czy należy mi się zachowek, po przepisaniu majątku za życia przez moich rodziców na rzecz jednego dziecka?”. Niejednokrotnie słyszymy historie, że cały majątek, w tym nieruchomość, z różnych przyczyn rodzice przekazali, na przykład jednemu synowi, pomijając przy tym resztę dzieci. Ten niesprawiedliwy podział majątku spadkowego staje się źródłem konfliktów rodzinnych, ponieważ pozostałe dzieci w naturalny sposób czują się pokrzywdzone i szukają wsparcia w prawie spadkowym.
Czym jest przepisanie majątku za życia?
W praktyce przepisanie majątku to nic innego jak przeniesienie własności, na przykład mieszkania, domu czy działki, jeszcze za życia właściciela, czyli spadkodawcy, na rzecz wybranej osoby. Najczęściej są to dzieci lub też inni członkowie rodziny. Odbywa się to w formie aktu notarialnego albo umowy dożywocia. Bardzo ważne jest, aby w procesie przepisywania majątku uświadomić sobie, jakie konsekwencje prawne niesie za sobą dany rodzaj umowy. Bo z pozoru bowiem proste przepisanie domu na jedno dziecko, po śmierci rodziców wywołało niejeden konflikt rodzinny i skomplikowało sprawy spadkowe.
Darowizna a zachowek – kiedy można żądać zapłaty?
W sytuacji, gdy przepisanie majątku za życia nastąpiło w formie darowizny, to po śmierci rodziców pozostali spadkobiercy, np. drugie dziecko lub małżonek mogą wystąpić z roszczeniem o zapłatę zachowku.
Jak też mówi prawo spadkowe, darowizny dokonane przez spadkodawcę są doliczane do tzw. masy spadkowej, czyli najprościej mówiąc wszystkie prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, które przechodzą na spadkobiercę w chwili otwarcia spadku.
Przykładowo, jeśli ojciec przekazał cały majątek jednemu synowi w formie darowizny, to pozostałe dzieci mają prawo żądać zapłaty zachowku od wcześniej obdarowanego brata.
Umowa dożywocia – alternatywa bez obowiązku zachowku
Ciekawym rozwiązaniem w tej sytuacji jest umowa dożywocia. Jest to instytucja prawa spadkowego, w której właściciel nieruchomości przenosi jej własność na inną osobę w zamian za dożywotnie utrzymanie przez osobę obdarowaną.
Czym to się różni od darowizny? Kluczową sprawą! W odróżnieniu od umowy darowizny, umowa dożywocia nie jest doliczana do majątku spadkowego, więc po śmierci spadkodawcy pozostałe dzieci nie mogą mieć roszczenia o zapłatę zachowku. Jest to rozwiązanie bardzo często stosowane przez rodziców, którzy chcą mieć pewność, że na „starsze lata” będą mieli zapewnioną opiekę, a jednocześnie obdarowane dziecko uniknie sporów spadkowych na drodze sądowej, na przykład o zachowek.
Testament a zachowek – czy można pominąć dzieci?
Bardziej zachowawczy posiadacze majątku decydują się na testament notarialny. W kontekście prawa spadkowego warto jednak pamiętać, że nawet jeśli spadkodawca sporządził testament, w którym zostali pominięci najbliżsi członkowie rodziny, to i tak mogą mieć prawo do zachowku.
Co to oznacza dla potencjalnego spadkobiercy? Oznacza to, że mimo ogłoszenia testamentu, pozostałe dzieci lub małżonek mogą wystąpić o zachowek.
Przedawnienie roszczenia o zachowek
Prawo do zachowku nie jest bezterminowe. Zgodnie z prawem cywilnym, przedawnienie roszczenia następuje po 5 latach od otwarcia spadku, czyli od śmierci spadkodawcy. Po upływie tego czasu spadkobiercy tracą możliwość skutecznego dochodzenia należności, nawet jeśli w przeszłości doszło do niesprawiedliwego podziału majątku.
Jak uniknąć konfliktów rodzinnych?
Warto zauważyć, że najwięcej sporów w sprawach spadkowych wynika niestety z niedostatecznej znajomości prawa spadkowego, czy najprościej mówiąc braku rozmowy pomiędzy najbliższymi. Przed dokonaniem darowizny warto rozważyć skutki podejmowanych decyzji, właśnie w świetle prawa spadkowego, skonsultować decyzję z prawnikiem specjalizującym się w sprawach spadkowych, zadbać o jasne ustalenia między członkami rodziny oraz rozważyć sporządzenie dokumentu w formie aktu notarialnego.
Dziedziczymy – specjalistyczna kancelaria spadkowa w Katowicach
Czujesz się pominięty w procesie przepisywania majątku przez najbliższych? Zachowek to instytucja prawna, która zabezpiecza interes najbliższych spadkobierców, czyli osób uprawnionych do spadku w toku normalnego dziedziczenia. Jest to pewnego rodzaju forma wsparcia finansowego dla osób, które nie zostały uwzględnione w testamencie lub w procesie darowizny, a jednak czynnie uczestniczyły w życiu spadkodawcy.
Masz sprawę spadkową? Skontaktuj się z naszą kancelarią – pomagamy w dziedziczeniu!
www.dziedziczymy.com
tel. 570 123 101
e-mail: kontakt@dziedziczymy.com
